فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برخی معلمان مفهوم حجم را به طور خاص تصور کرده و از آن استفاده می‌کنند ولی دانش‌آموزان بسته به تجربة شخصی و ماهیت فعالیتی که انجام می‌دهند، معانی خاص خود را به مفهوم حجم نسبت می‌دهند. این پژوهش به صورت پدیدارشناسی و با هدف شناسایی مدل­های ذهنی دانش‌آموزان در خصوص مفهوم حجم انجام شده است. در این پژوهش 57 دانش­آموز از پایه­های هفتم، هشتم و نهم (23 نفر هفتم، 12نفر هشتم، 22 نفر نهم) سال تحصیلی 99-98 شرکت کرده­اند که از این میان 25 دانش­آموز برای مصاحبه به صورت هدفمند انتخاب شدند. در این پژوهش علاوه بر مصاحبة نیمه­ساخت­یافته، از پرسشنامة محقق‌ساخته نیز استفاده شده است. با مصاحبه و بررسی پاسخ­های دانش‌آموزان به سؤالات پرسشنامه مشخص شد مدل­های ذهنی دانش­آموزان در خصوص مفهوم حجم را می­توان در شش دسته طبقه­بندی کرد. در دستة اول حجم جسم را همان وزن جسم تصور می­کردند و در دستة دوم حجم به عنوان ظرفیت جسم )فضای خالی درون جسم) در نظر گرفته می­شد. دسته سوم حجم را پربودن (به طور کامل) جسم تصور می­کردند و دستة چهارم حجم را فضای اشغال شده توسط جسم تعریف می­کردند. دستة پنجم حجم را وابسته به خصوصات هندسی (طول، عرض، ارتفاع و اندازه) در نظر می­گرفتند و دستة ششم حجم را وابسته به عوامل دیگری (در بسته بودن جسم، جریان هوا در جسم، مقدار ماده اضافه شده در جسم، دارا بودن چهار گوشه در جسم، دارابودن اتم) تعریف می‌کردند.