فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر در پاسخ به این پرسش جامعه شناختی نگاشته می‌شود که چه دلایلی باعث برتری گفتمان اسلام‌گرایی در فرایند مبارزات منتهی به انقلاب اسلامی ایران شد. در فضایی که گفتمان‌های ملی‌گرایی لیبرال و مارکسیسم هم حضور موثری داشتند، اسلام گرایی چگونه توانست نظام معنایی خود را به عنوان گفتمان هژمون تثبیت کند. در این راستا نظریه تحلیل گفتمان لاکلا و موف به عنوان مبنای نظری و روش‌شناختی این نوشتار مورد استفاده قرار گرفته شده است. چرا که نظریه تحلیل گفتمان، انطباق بیشتری با ماهیت موضوع داشته و تبیین دقیق‌تری از آن ارائه می‌دهد. از این منظر، اسلام‌گرایی به عنوان یک گفتمان در نظر گرفته شده که در راستای مبارزه با گفتمان حاکم پهلوی و برقرار کردن نظام معنایی خود، ایدئولوژی‌های ملی‌گرایی لیبرال و مارکسیسم را به حاشیه برده و خود به عنوان پیروز بلامنازع نبرد انقلابی شناخته شده است. این پژوهش علت اصلی برتری گفتمان اسلام‌گرایی در منازعه با گفتمان‌های رقیب را توانایی امام خمینی در ساماندهی گفتمانی فراگیر می‌داند که اکثر مفاهیم گفتمان‌های ملی‌گرایی لیبرال و مارکسیسم در آن گنجانده شده و با خلق فضای استعاری و پوشش دادن طیف وسیعی از خواسته‌های انقلابیون، موجودیت گفتمان‌های رقیب را به چالش کشیده است.