سبک حکمرانی سیاسی ابراهیم رئیسی در جمهوری اسلامی ایران(رویکردی تحلیلی بر سیاست‌ها و اقدامات اجرایی)

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم سیاسی و معارف اسلامی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

2 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، ایران.

3 دکتری تخصصی، مجموعه علوم‌سیاسی و روابط بین‌الملل- جامعه‌شناسی سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22084/rjir.2025.30843.3907
چکیده

هدف: حکمرانی سیاسی در جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان سازوکار پیونددهنده مشروعیت دینی و کارآمدی نهادی، نقشی بنیادین در تحقق عدالت و ثبات سیاسی ایفا می‌کند. با این‌حال، پرسش اساسی آن است که الگوی حکمرانی سیاسی شهید سید ابراهیم رئیسی چه ویژگی‌هایی دارد و چگونه می‌توان آن را در قالب یک «حکمرانی خدمت‌محور» بازشناسی کرد؟ این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که مؤلفه‌های نظری و عملی حکمرانی سیاسی در رویکرد شهید رئیسی چیست و چه تمایزی با الگوهای متعارف پس از انقلاب اسلامی دارد. روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر کیفی بوده و داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای، تحلیل گفتمان سخنرانی‌ها و اقدامات شهید رئیسی در دوره‌های قوه قضائیه و قوه مجریه گردآوری شد. تحلیل داده‌ها بر اساس چارچوب مفهومی مردم‌سالاری دینی، عدالت‌محوری، خدمت مردم‌پایه و بازتعریف رابطه دولت-ملت انجام گرفت. یافته‌ها: حکمرانی سیاسی در رویکرد شهید رئیسی مبتنی بر تلفیق سه مؤلفه اساسی است: خدمت مردم‌پایه به‌عنوان کلیدواژه محوری، عدالت‌محوری ساختاری و ولایت‌مداری در سیاست‌گذاری. این الگو در پی بازسازی سرمایه اجتماعی و افزایش اعتماد مردم به نظام سیاسی بود. تمایز آن با الگوهای پیشین، تأکید بر مردمی‌سازی فرآیندهای حکمرانی و انسجام گفتمانی میان اندیشه امامین انقلاب و الزامات اجرایی دولت اسلامی است. نتیجه­‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که حکمرانی سیاسی در رویکرد شهید رئیسی فراتر از گزارش عملکرد، به‌مثابه یک «الگوی نوین» قابل تداوم و توسعه است. این الگو ظرفیت آن را دارد که ضمن ارتقای مشروعیت و کارآمدی نظام، مبنایی نظری و تجربی برای بازآرایی سیاست‌گذاری عدالت‌محور در جمهوری اسلامی ایران فراهم آورد.