ارائه چهارچوب عدالت اجتماعی در مکتب حاج قاسم سلیمانی بر اساس ماهیت آن در قرآن، سنت و فقه امامیه

نویسندگان

1 دانشیار گروه الهیات، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران/دانشیار گروه فقه و حقوق، پژوهشکده مطالعات اسلامی در علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22084/rjir.2025.30470.3880
چکیده

هدف: عدالت در اسلام به‌عنوان راهبردی عملی برای ساختن جامعه‌ای سالم و مبتنی بر حقوق انسانی مطرح است. در مواجهه با تحریف کارآمدی آموزه‌های اسلامی، ارائه الگویی از عدالت اجتماعی مبتنی بر آموزه‌های شهید حاج قاسم سلیمانی، برای مشروعیت‌بخشی به محور مقاومت و تبیین اثربخشی فرامین الهی ضروری است.روش ­شناسی پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی، مفهوم عدالت را در قرآن کریم، سنت معصومین علیهم‌السلام و فقه امامیه به‌صورت نظام‌مند بررسی و تعریفی جامع استخراج می‌کند. در بخش کیفی، داده‌های میدانی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با همرزمان و مطلعین سیره شهید سلیمانی، با نمونه‌گیری گلوله‌برفی گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها بر اساس روش تحلیل تفسیری و کدگذاری چندسطحی (پایه، سازمان‌دهنده، فراگیر) انجام و فرایند مستندسازی داده‌ها با دقت و رعایت اصول تحقیق کیفی صورت گرفته است.یافته ­ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد عدالت اجتماعی در شریعت اسلامی به معنای قرار گرفتن هر فرد در جایگاه شایسته خود و رعایت تساوی و انصاف در حقوق و رفتار با دیگران است.نتیجه­ گیری: سیره شهید سلیمانی با تأکید بر خدمت به خلق، همسویی بالایی با اصول عدالت اجتماعی دارد و مفاهیمی چون انصاف در رفتار، رعایت حقوق و مدیریت عدالت‌گرایانه در ابعاد اقتصادی، فرهنگی و سیاسی را به‌خوبی نمایان می‌سازد. این پژوهش الگویی کاربردی از عدالت اجتماعی در مکتب شهید سلیمانی ارائه می‌دهد که می‌تواند در مشروعیت‌بخشی به محور مقاومت نقش مؤثری ایفا کند.