طرز بیان غزّالی در نصیحة الملوک برای انتقال مفاهیم مورد نظر خود
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولیعصر رفسنجان
doi
10.22103/jll.2018.1970چکیده
نصیحةالملوککتابی است از امام محمّد غزالی که با نثری ساده و روان در موضوع حکمت عملی بر اساس دین و به منظور هدایت پادشاهان و درباریان نوشته شدهاست. نویسنده در این کتاب با گزینش ساختهای زبانی مناسب، عقاید و اندیشههای خود را بیان کردهاست. صراحت و شفافیت حاکم بر متن، نصیحهالملوک را در شمار متنهای گفتمان محور نشان میدهد. این پژوهش به بررسی ویژگیهای سبکی نصیحهالملوک در پیوند با عناصر ایدئولوژیک درون متنی میپردازد. هدف از این پژوهش آن است که نشان دهد ساختارها و رخدادهای کلامی میتوانند ایدئولوژی حاکم بر متن را به مخاطب منتقل کنند. بر اساس نتایج این پژوهش، نگرش عرفانی غزّالی که بر بنیاد پیوند شریعت و طریقت است، در گزینش عناصر زبانی و سازههای کلامی تأثیرگذار بودهاست. استناد مستمر به آیات، احادیث و روایات و بسامد حکایات، سیطرۀ اندیشههای ایدئولوژیک را بر متن نشان میدهد. شگردهای محدود بلاغی بهویژه آرایههای تقسیم و تمثیل نیز در جهت اهداف ایدئولوژیک به خدمت گرفتهشدهاند.