بررسی خاصیت آنتی‌باکتریال مخلوط اسانس گیاهان دارویی پنیرک (Malva Sylvestris) و مریم‌گلی (Salvia Officinalis) بر روی باکتری‌های شایع عفونت دهانی و مقایسه آن با دهانشویه کلرهگزیدین

نویسندگان

1 استادیار گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر، اهر، ایران

2 دندانپزشک، بخش تحقیق و توسعه، شرکت دانش‌بنیان پژوهشگران داروی سبز، مشکین‌شهر، ایران

3 استادیار گروه فیتوشیمی، مرکز تحقیقات علوم پایه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 استادیار گروه بیماری‌های دهان، فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران

5 دانشجوی دکترای تخصصی علوم و مهندسی صنایع غذایی‌، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22038/jmds.2021.54124.1983
چکیده

مقدمه:پنیرک با نام علمی Malva sylvestris، یکی از مهم­ترین گیاهان مورد استفاده در صنایع داروسازی، آرایشی و بهداشتی در بیشتر کشورهای در حال توسعه بوده که دارای خاصیت ضدعفونی­کنندگی می­باشد. مریم­گلی (Salvia Officinalis) نیز یک گیاه علفی متعلق به تیره نعناعیان (Labiatae) است. مریم­گلی از مهم­ترین گیاهان دارویی است که در طب سنتی و نوین به عنوان ضدعفونی کننده مورد استفاده قرار می­گیرد. بنابراین، هدف از این مطالعه بررسی اجزای تشکیل دهنده اسانس گیاهان دارویی پنیرک (Malva sylvestris) و مریم­گلی (Salvia Officinalis)جمع­آوری شده از مشکین­شهر و خاصیت آنتی­باکتریال آن­ها در مقایسه با دهانشویه کلرهگزیدین بر روی باکتری­های شایع عفونت دهانی بود. مواد و روش­ها:در این تحقیق، گیاهان دارویی پنیرک و مریم­گلی از منطقه­ انزان مشکین­شهر واقع در شمال­غرب ایران جمع­آوری گردید.اسانس­گیری توسط دستگاه کلونجر انجام و جهت تجزیه نمونه­های اسانس و اندازه­گیری دقیق ترکیبات از دستگاه­های GC و GC/MSاستفاده شد. سپس تاثیر اسانس گیاهان بر باکتری­های شایع عفونت دهانی به دو روش بررسی قطر هاله عدم رشد ­(Disk diffusion)و حداقل غلظت مهارکنندگی (MIC)انجام شد. تجزیه و تحلیل داده­ها با استفاده از آنالیز واریانس (ANOVA) انجام گرفت. یافته­ها:نتایج حاصل از آزمایشات ضد میکروبی اسانس گیاهان دارویی پنیرک و مریم گلی نشان داد که این گیاهان، دارای اثرات مهارکنندگی قابل توجهی بر روی انواع باکتری­های گرم منفی و مثبت می­باشند. در مقایسه قطر هاله عدم رشد اسانس گیاهان با کلرهگزین این نتیجه به دست آمد که خاصیت آنتی باکتریال مخلوط اسانس گیاهان بر روی باکتری­ اﺳﺘﺮﭘﺘﻮﻛﻮﻛﻮس ﻣﻮﺗﺎﻧﺲ از دهانشویه کلرهگزیدین بیشتر بود و این اختلاف معنی­دار بود. از سوی دیگر، افزایش نسبی در میانگین قطر هاله عدم رشد توسط مخلوط اسانس گیاهان بر روی باکتری ﻛﻠﺒﺴﻴﻼ ﻧﻤﻮﻧﻴﻪ نسبت به دهانشویه کلرگزیدین مشاهده شد، اما این اختلاف معنی­دار نبود (05/0<p ). بنابراین، مشخص شد که اسانس گیاهان دارویی مورد نظر نتایج نسبتأ مشابهی را نسبت به دهان­شویه کلرهگزین از خود نشان می­دهند. نتیجه­گیری:طبق یافته­ها مخلوط اسانس گیاهان دارویی پنیرک و مریم­گلی آثار ضد­میکروبی مناسبی علیه باکتری­های شایع عفونت دهانی دارد. در نتیجه مخلوط اسانس این گیاهان با غلظت­های مختلف، پس از انجام مطالعات تکمیل­تر می­توانند جایگزین­ مناسبی برای داروها و دهانشویه­های شیمیایی در درمان باکتری­های شایع عفونت دهانی باشند.