تأثیر گفتمان انقلاب اسلامی‌ بر هویت‌ ملی‌ در ایران

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص)، قم.

2 کارشناسی‌ارشد تاریخ و تمدن ملل اسلامی و دانش آموخته سطح 3 تاریخ اسلام جامعه الزهراء قم.

doi
10.22084/rjir.2025.29645.3809
چکیده

هدف: گفتمان انقلاب اسلامی با هدف احیای ارزش ­های اسلامی در جامعه تحقق یافت. از این‌رو نقشی عظیم در احیای ارزش ­های اسلامی و روحانیت شیعی به رهبری امام خمینی(ره) پیدا کرد، در این راستا تأثیر گفتمان انقلاب اسلامی بر هویت ملی یکی از مقوله‌های‌ بسیار مهم‌ و اساسی‌ است. هدف از پژوهش حاضر، نیز بررسی تأثیر گفتمان انقلاب اسلامی‌ بر هویت‌ ملی‌ در ایران است. روش ­شناسی پژوهش: برای تحلیل داده‌های نظری در این مقاله از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده و تلاش شد با دسته‌بندی محتوای پیام‌ها و سخنان حضرت امام خمینی(ره) و آیت‌الله خامنه‌ای (حفظه‌الله) در مؤلفه‌های گفتمان انقلاب اسلامی استخراج و سپس، تأثیر مؤلفه‌های گفتمان انقلاب اسلامی بر هویت ملی تبیین نماییم. یافته ­ها: یافته ­های پژوهش نشان می ­دهد که مهم­ترین تأثیر گفتمان انقلاب اسلامی‌ بر مؤلفه‌‌های ابعاد هویت‌ ملی‌، ارتقای احساس عضویت در جامعه ملی- ایرانی، افزایش اعتقاد به وحدت ملی در جامعه ایران، ازدیاد میل به دفاع از یکپارچگی و همبستگی سیاسی، ارتقا اصل همگراییِ فرهنگیِ‌ عدالت‌محور، حمایت از سیستم‌های کلان کشور و نفی از خودبیگانگی، تأثیر گفتمان انقلاب اسلامی بر افزایش دامنه گسترش مخاطبان است که در این تحقیق، مورد بررسی قرار گرفته ‌است. نتیجه­ گیری: نتایج تحقیق بیانگر آن است که گفتمان انقلاب اسلامی، بینش الهی مبتنی بر آئین اسلام را به بشریت ارائه می‌دهد اثر چشمگیری در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی دارد، همچنین­ هویت‌ ملی در سطح کلان، عاملی مهم جهت انسجام اجتماعی، ‌حفظ‌ نظم‌ و وحدت تلقی‌ می‌گردد، بنابراین، تزلزل و کم‌رنگ‌شدن آن، انسجام اجتماعی‌ و پایه‌های‌ همبستگی‌ را ضعیف‌ می‌کند.