تبارشناسی نظم جهانی لیبرال: واکاوی خط سیر قدرت

نویسندگان

1 دانشیار گروه روابط بین الملل، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه روابط بین الملل، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22124/wp.2023.23697.3127
چکیده

در سال‌های اخیر جهان با سرعت گیج‌کننده‌ای در حال تحول است. روابط بین‌الملل نیز از این قاعده مستثنی نیست. برای درک درست این تحولات و تحلیل یا نقد آن‌ها ابتدا باید وضعیتِ اکنون روابط بین‌الملل را به خوبی شناخت. در سال‌های اخیر بحث پیرامون نظم جهانی لیبرال و آینده آن بسیار داغ است. در این راستا این پژوهش تمرکز بر «نظم جهانی لیبرال» دارد که بخش قابل‌توجهی از اکنونیت روابط بین‌الملل را شکل می‌دهد. با توجه به این بستر موضوعی، این پرسش‌ مطرح می‌شود که نظم جهانی لیبرال در همین اکنونیتی که به سر می‌برد، چه ویژگی‌هایی دارد؟ این پرسش خود باعث ایجاد پرسش‌های بعدی می‌شود؛ سازوکارهای‌ اِعمالِ قدرت نظم لیبرال در روابط بین‌الملل چگونه است؟ و اینکه آیا نظم جهانی لیبرال دچار بحران شده است؟ استدلال پژوهش بر این است که روایت لیبرال از نظم از آغاز در بستر قدرت انضباطی شکل گرفته و بسط یافته است و بعد از جنگ سرد وارد مرحله زیست قدرت در روابط بین‌الملل شده است. در این راستا این پژوهش با رهیافتِ فوکویی به قدرت و با روش تبارشناسی به مسئله و پرسش‌های طرح شده، پاسخ می‌دهد. از آنجا که روش تبارشناسی برای واکاوی مسئله پژوهش مورد استفاده قرار گرفته لذا به پرسش‌های مطرح شده در طول نوشتار و بخش نتیجه‌گیری پاسخ خواهیم داد.