دموکراسی در منظومه فکری علی شریعتی؛ با تاکید بر روش شناسی کوئینتن اسکینر
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی- مسائل ایران، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
doi
10.22124/wp.2023.24497.3187چکیده
امروزه دموکراسی بهعنوان مطلوبترین شیوۀ زیست سیاسی مطرح شده است و همه نظامهای سیاسی برای کسب مشروعیت و تداوم حیات خود از برچسب دموکراسی سود میجویند و با ایجاد بعضی از نهادهای سیاسی دموکراتیک مدعی چنین حقانیت و مشروعیتی هستند. با وجود این، هر متفکری سعی در ارائه تعریفی خاص از آن را دارد. در این جستار سعی میشود دموکراسی در آراء و اندیشه دکتر علی شریعتی به عنوان یک روشنفکر دینی، در چارچوب روششناسی هرمنوتیک اسکینر بررسی شود. شریعتی در اندیشههای خود دو نوع دموکراسی را مورد توجه قرار میدهد: یکی دموکراسی آزاد و دیگری دموکراسی متعهد. دموکراسی آزاد همان است که با راٌی مردم روی کار میآید و تعهدی جز آنچه مردم میخواهند ندارد. دموکراسی متعهد حکومت گروهی است که میخواهد بر اساس یک برنامه انقلابی مترقی افراد را، بینش افراد را، زبان و فرهنگ مردم را، روابط اجتماعی و سطح زندگی مردم و شکل جامعه را دگرگون کند و به بهترین شکلش براند. ایشان با ارائه فهم و تفسیری متفاوت از دموکراسی، تحت عنوان دموکراسی متعهد که بر اساس سازوارۀ برآمده از کلیت «اسلام مدرن شیعی» است تأثیر بسزایی در گفتمانهای فکری و سیاسی جریانهای انقلابی منتهی به انقلاب 1357 داشته است.
