: بازاندیشی در سبک‌های فرزندپروری در عصر تلفن همراه: مطالعه‌ای فرهنگی در خانواده‌های ایرانی

نویسندگان

1 استادیار گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی و رسانه دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/nms.2026.82635.1776
چکیده

تلفن همراه به‌عنوان یک وسیله ارتباطی نوین، به‌دلیل دسترسی و قابلیت حمل بسیار آسان در مقایسه با دیگر دستگاه‌های دیجیتال (همچون لپ‌تاپ و تبلت) و نیز ارائه خدمات متنوع و بی‌نظیر و البته ضروری و اجتناب‌ناپذیر، جایگاه ویژه‌ای در زندگی روزمره خانواده‌ها پیداکرده و به‌تبع آن، بر سبک‌های فرزندپروری به‌عنوان جزئی از ارتباط میان‌فردی خانواده‌ها تأثیر گذاشته است. مقاله حاضر، حاصل پژوهشی باهدف بررسی کیفیت ارتباط میان‌فردی والدین و فرزندان زیر 10 سال در دوران تلفن همراه است که با استفاده از روش گروه کانونی (10 نفر پدر یا مادر) و مصاحبه (5 نفر از والدین شامل هر دو پدر و مادر) اعم از شهری و روستایی، تلاش کرده موضوع ارتباط میان‌فردی والدین را از منظر سبک‌های فرزندپروری در عصر تلفن همراه (دیدگاه یلدا تهرانیان) بررسی کند. نتایج کلی پژوهش، حاکی از این بود که از میان سبک‌های فرزندپروری دیجیتال، در سبک «هواپیمای بدون سرنشین»، والدین به‌شدت درگیر مصرف تلفن همراه هستند و فرزند خود را نیز ازنظر مصرف تلفن همراه به حال خود رها کرده‌اند و او با انواع مصرف تلفن همراه در ساعات مختلف سرگرم است. در سبک «هلی‌کوپتری» نیز نظارت‌ها بر فرزند هنگام مصرف تلفن همراه بالاست و او در نوع مصرف، استقلال ندارد. در سبک «مادر رسانه و پدر دیجیتال» نیز والدین در خانه به مصرف تلفن همراه مشغول‌اند و فرزند را به سمت استفاده کاربردی و مفید تلفن همراه هدایت کرده‌اند. در این میان، کاهش ارتباط میان‌فردی والدین و فرزند در سبک‌های هواپیمای بدون سرنشین و هلی‌کوپتری بیشتر مشهود است.