بررسی تطبیقی لحن کودکانه در دوبله‌ی فارسی و عربی انیمیشن «بچه رئیس»‏

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

2 استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22099/jcls.2025.51496.2066
چکیده

در حوزه‌ی فیلم و انیمیشن، محصول‌های تولیدشده برای کودکان به‌دلیل فاصله‌ی سنی میان کودک و مترجم یا نویسنده‌ی بزرگ‌سال ضعف‌هایی دارند؛ زیرا تصمیم‌های نویسنده، مترجم و گروه دوبله با ذائقه‌ی شاد و جسورانه‌ی کودک در کشف دنیای اطراف، متفاوت است. اگر لحن فیلم‌های دوبله‌شده، واژگان گزینش‌شده و ترکیب آن‌ها برای کودک درک‌پذیر نباشد، به‌طور قطع هدف مترجم فیلم‌نامه‌ی کودک از شکل‌گیری ارتباطِ اثرگذار برآورده نخواهد شد. مسأله‌ای که در برخی قسمت‌های دوبله‌ی فارسی و عربی انیمیشن «بچه‌رئیس؛ الطفل الزعیم» رعایت نشده ‌است. به‌طوری ‌که گروه ترجمه با به‌کارگیری واژه‌ها و ساختارهای دستوری متفاوت با لحن گفتارگونه‌ی کودک، امکان ارتباط با کودک فارسی‌زبان و عرب‌زبان را کم کرده است. وجود این ویژگی پژوهشگران را بر آن داشت تا به بررسی تطبیقی لحن کودکانه در دوبله‌های فارسی و عربی آن بپردازند. نتایج نشان می‌دهد که در هر دو دوبله به‌دلیل پیروی از اصل انگلیسی انیمیشن، لحن کودکانه رعایت نشده ‌است و گاهی واژگان، تعابیر، ترکیب‌ها و ساختارهای دستوری‌ خارج از فهم کودک استفاده شده ‌است؛ با این تفاوت که لحن دوبله‌ی عربی در مقایسه با فارسی، کودکانه‌تر است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ترجمه‌ی انیمیشن برای کودکان نیازمند ساده‌سازی مضامین انتزاعی و دشوار همچون استعاره‌ها و کنایه‌ها، ساده‌سازی واژگان دشوار مانند واژگان رسمی و کهنه و کوتاه‌سازی ساختارهای دستوری دشوار مانند بندهای معترضه و ترکیبات وصفی و اضافی طولانی است. تحقق این امر نیازمند انجام پژوهش‌های مخاطب‌محور بر پایه‌ی دریافت فرآورده است.