تحلیل و بررسی انواع موتیف و کارکردهای آن در آثار بلقیس سلیمانی

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22103/jll.2017.1735
چکیده

توجّه به موتیف، به عنوان یکی از عناصر کارا در نقد داستان از مباحث مهم نقد ادبی ‏است. ‏بلقیس سلیمانی از نویسندگان موفّق زن است که از موتیف­های سیاسی، ‏اجتماعی، فرهنگی و عاطفی مطرح معاصر در آثار خود استفاده کرده ­ا­ست. او نویسنده­ای است که عقاید و نگرش فلسفی خاصی به زندگی دارد و با طرح موتیف­های ‏‏اسطوره‌ای در رمان­های خود بر عقاید و اندیشه‌هایش تأکید می‌کند. ‏‏همچنین وی ‏نویسنده‌ای اقلیم­گرا است که به آداب و رسوم محل ‏زندگی­اش توجّه خاصی دارد.‏ دغدغة اصلی سلیمانی، موانع و مشکلات زنان در مسیر رشد و کمال ‏است. ‏در این پژوهش به روش تحلیل محتوا، موتیف­های مکرّر را در آثار بلقیس سلیمانی شناسایی کردیم و سپس به طبقه­بندی انواع وکارکردهای موتیف­های به کار رفته پرداختیم. ‏پس از تحلیل ساختار، محتوا و کارکرد ‏موتیف­های به کار رفته‏ در آثار سلیمانی دریافتیم که موتیف­های به کار رفته، اغلب از نوع موتیف­های باورشناختی و اندیشه‌ای هستند. سلیمانی از کارکردهای گوناگون موتیف برای غنی ساختن ‏درونمایة آثار خویش بهره برده است. ‏همچنین ارتباط موتیف‌های به کار رفته در آثار سلیمانی را با دیگر عناصر داستان از قبیل شخصیّت، صحنه یا زمان و مکان و پیرنگ داستان بررسی کردیم و نشان ‏دادیم که موتیف­های به کار ‏رفته در آثار سلیمانی با شخصیّت­پردازی، پیرنگ و فضای داستان ارتباطی ‏تنگاتنگ ‏دارند.‏‏