فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ظهور و گسترش شبکه‌های اجتماعی، صورت‌های سنتی خلوت و فنا را که ریشه در سلوک عرفانی و تجربه‌ معنوی انسان داشت، دستخوش تحول بنیادین کرده است. در این پژوهش با رویکرد تحلیلی تفسیری و با اتکای بر مبانی عرفان اسلامی و فلسفه تکنولوژی، تلاش شده است نسبت میان حضور دیجیتال و خلوت درونی انسان معاصر بررسی شود تا امکان بازشناسی سلوک معنوی در بافت شبکه‌ای فراهم شود. روش مطالعه مبتنی بر تحلیل مفهومی و تطبیقیِ متن‌های عرفانی و گفتمان‌های ارتباطی معاصر است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در زیست دیجیتال، خلوت از انزوا به «خلوت داده‌ای» و فنا از «فنا فی‌الله» به «فنا در اتصال» تغییر معنا یافته است؛ به‌گونه‌ای که فرد در مواجهه با سیلان اطلاعات، نوعی ریاضت داده‌محور و خویشتن‌داری ارتباطی را تجربه می‌کند. جمع‌بندی پژوهش بیانگر آن است که سلوک دیجیتال می‌تواند به‌منزله‌ی الگویی برای بازتعریف معنویت در عصر شبکه‌ها تعبیر شود؛ الگویی که میراث اخلاق خلوت و فنا را از سنت عرفانی به زیست جهانی متصل منتقل می‌کند و افق تازه‌ای برای تربیت رسانه‌ای و زیست معنوی انسان مدرن می‌گشاید.