شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر هم‌‏آفرینی ؛ هم‌‏تخریبی ارزش در شرکای صنعت خودرو

نویسندگان

1 استاد، گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

doi
10.22059/jibm.2024.379586.4823
چکیده

هدف: هم‌آفرینی و هم‌تخریبی ارزش، شکل جدیدی از استراتژی شرکت‌هاست. این استراتژی بر ایجاد و شناسایی مستمر ارزش‌های مشترک شرکت با شرکای تجاری تأکید دارد و حاصل تعامل شرکا به‌شمار می‌آید. همان طور که شرکا می‌توانند از پتانسیل دانش و مهارت خود در هم‌آفرینی یکدیگر بهره گیرند، در صورت نارضایتی، می‌توانند در تخریب یکدیگر نیز گام بردارند؛ از این رو شرکای صنعت خودرو که هدف اصلی این تحقیق هستند، بایستی به این نکته واقف باشند که در صورت‌عدم اقدامات صحیح در فرایند هم‌آفرینی ارزش، امکان تبدیل شدن آن به هم‌تخریبی ارزش، بسیار زیاد خواهد بود. بر این اساس، پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر هم‌آفرینی؛ هم‌تخریبی ارزش در شرکای صنعت خودرو و تحلیل این عناصر با استفاده از روش نقشۀ نگاشت فازی اجرا شده است.روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر نحوۀ گردآوری اطلاعات، اکتشافی متوالی محسوب می‌شود. پژوهش حاضر، از لحاظ روش‌شناسی در باب گردآوری اطلاعات، در دستۀ تحقیقات پیمایشی قرار می‌گیرد. جامعۀ آماری پژوهش حاضر، تولیدکنندگان قطعات و شرکت‌های خودروساز و نمایندگی‌ها و استادان دانشگاه است که از بین این افراد، ۲۵ نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و برپایه اصل اشباع نظری، به‌عنوان اعضای نمونه انتخاب شد. ابزار‎ ‎گردآوری اطلاعات‎ در بخش کیفی پژوهش، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و در بخش کمی، پرسش‌نامه بود. به‌منظور سنجش روایی و پایایی ابزار گردآوری اطلاعات در بخش کیفی، از روش محتوایی و روایی نظری و پایایی درون کدگذار و میان کدگذار استفاده شد و همچنین، روایی و پایایی پرسش‌نامه با استفاده از روایی محتوایی و پایایی بازآزمون سنجیده شد. در این پژوهش، به‌منظور تحلیل داده‌ها در بخش کیفی، از رویکرد تحلیل محتوا و روش کدگذاری با بهره‌گیری از نرم‌افزار اطلس تی و در بخش کمی، از روش نقشه نگاشت فازی بهره گرفته شد.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مهم‌ترین عوامل مؤثر بر هم‌آفرینی در شرکا عبارت‌اند از: هماهنگی تغییرات، پشتیبانی و آموزش، اعتماد شرکا به وعده‌های شرکت، مشارکت صنعت در برنامه‌های کاهش آلودگی محیط زیست، اشتراک ایده با شرکا. همچنین، مهم‌ترین عوامل مؤثر بر هم‌تخریبی در میان شرکا عبارت‌اند از: رعایت‌نکردن استانداردهای کیفیت قطعات، رعایت‌نکردن اصول اخلاقی در تولیدات، زدوبند سیاسی، انعطاف‌ناپذیری رویه‌ها، عرضۀ محصولات خارجی بی‌کیفیت با برند داخلی.نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های این پژوهش عوامل مؤثر در بروز هم‌تخریبی ارزش میان شرکا به‌خوبی شناسایی شدند که با استفاده از ابزارهای مناسب و همچنین اتخاذ استراتژی صحیح و متناسب با هر عامل، می‌توان از بروز هم‌تخریبی ارزش جلوگیری کرد. در همین راستا، در صورت استفادۀ سازمان از استراتژی کاهش هم‌تخریبی ارزش میان شرکا، ارزش درک شده توسط شرکا بهبود می‌یابد و همین، موجب می‌شود که هم‌آفرینی ارزش تقویت شود. تقویت هم‌آفرینی موجب می‌شود که با شناسایی نیازها، مشکلات و فرصت‌های مشترک، شرکا بتوانند با همکاری و تعامل موفقیت‌آمیز، فرصت‌های جدید را شناسایی و از آن‌ها بهره گیرند.