بازنمایی مؤلفه های حفاظت از محیطزیست در رمان اشباح جنگل سوخته از مهدی رجبی
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل، زابل، ایران.
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
doi
10.22099/jcls.2025.51164.2063چکیده
نقد بومگرا مطالعهای بینِ رشتهای است که به بررسی تعاملهای میان انسان و طبیعت در آثار ادبی میپردازد و تلاش دارد نحوهی بازتاب و تأثیرگذاری این کنشها را در ادبیات تحلیل کند. این رویکرد از طریق ادبیات کودک و نوجوان نقش مهمی در آگاهسازی نسلهای جوان دربارهی مسائل زیستمحیطی و اهمیتدادن به طبیعت ایفا میکند. هدف در این مقاله بازنمایی مؤلفههای حفاظت از محیطزیست در رمان اشباح جنگل سوخته از دیدگاه نقد بومگرا است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد توصیفیتحلیلی با استفاده از یادداشتبرداری منابع کتابخانهای است. با این روش، چهار مؤلفه در این رمان بررسی شد: پیامدهای غلبهی تکنولوژی بر طبیعت، تقابل دانش و خرافه در حفاظت از محیطزیست، نقش نامگذاری شخصیتهای داستانی در انتقال پیامهای زیستمحیطی رمان نوجوان و نقش فضا و مکان در القای پیامهای زیستمحیطی. نتایج پژوهش حاکی از آن است که رمان اشباح جنگل سوخته بهعنوان نمونهای از ادبیات داستانی کودک و نوجوان، مفاهیم زیستمحیطی را از طریق این سه مؤلفه بهخوبی به مخاطب این گروه سنی بازتاب داده است. در این رمان، دانش و خرافه بهعنوان دو نیروی متضاد در فرایند حفاظت از محیط زیست به تصویر کشیده شده است و پیامدهای منفی تسلطِ تکنولوژی بر طبیعت و تخریب آن نیز بهوضوح نمایش داده شده است. نامگزینی شخصیتهای داستانی در این رمان ارتباط عمیقی با عناصر طبیعی و محیط زیستی برقرار کرده است و از این طریق بر اهمیت حفاظت از طبیعت تأکید شده است.