مواجهه سنت، نص و تجدد در ایران از چشم انداز نظری

نویسندگان

1 استادیار گروه روابط بین‌الملل، دانشکده علوم‌انسانی و اجتماعی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی ، دانشکده علوم‌انسانی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان ، ایران.

3 استادیار گروه روابط بین الملل، دانشکده علوم‌انسانی و اجتماعی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

doi
10.22124/wp.2023.24006.3158
چکیده

از زمانی که مدرنیته وارد جهان اسلام از جمله ایران شده است، منظومه معرفتی جهان اسلام با چالش‌های نظری و مفهومی مواجه شده است. این چالش‌ها و معما‌های فکری را در موضوعاتی از قبیل دموکراسی، سکولاریسم، توسعه، آزادی، قانون، حقوق زن و... در نظر گرفت. سوال و هدف محوری این پژوهش تعامل سنت و تجدد به لحاظ مفهومی در سطح کلان بخصوص در مولفه‌های بنیادین همچون تفسیر از نص، سازگاری نص و غرب و همچنین انسان‌گرایی است. این راستا موضوعاتی از قبیل سنت و دگردیسی در مفهوم سنت، چگونگی مواجهه با سنت، دین عصری و... مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. این چالش فکری در بخش‌های مختلف فقهی، اندیشه سیاسی و عرفان سیاسی را فراگرفته است. در ارای سیاسی علما و فقها و همچنین روشنفکران دینی همچون علامه نایینی، شهید مطهری و متفکرانی همچون داود فیرحی این تعارض سنت و تجدد و چگونگی برداشت از نص مطرح بوده است. در واقع مهمترین چالش فکری و فقهی ایران معاصر چگونگی سازگاری بین عناصر تعیین کننده زندگی سیاسی ایرانیان یعنی سنت و تجدد بوده است.چالش مفهومی و نظری این واژگان نسبت به گذشته بسیار افزایش یافت. نظریه‌های مختلفی درباره تعامل سنت، نص و تجدد در ایران مدرن ارایه شده است.

کلیدواژه‌ها