نسل جدید و فرایندهای هویتیابی (با تأکید بر هویتیابی از طریق رسانههای اجتماعی)
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشجوی دکتری جامعهشناسی فرهنگی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 دانشجوی دکتری جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.22054/nms.2025.80522.1727چکیده
با ظهور و گسترش رسانههای اجتماعی هویت تبدیل به امری تغییرپذیر و چندپاره شده و جامعه و خانواده دیگر تنها منابع تعیینکننده نیستند، بنابراین هویت و فرایند هویتیابی بهخصوص در بین جوانان دستخوش دگردیسی گستردهای شده است. از اینرو در پژوهش حاضر قصد داریم هویت جوانان و فرایند هویتیابی آنها را در نتیجه استفاده از رسانههای اجتماعی واکاوی نماییم. پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون و انجام مصاحبه عمیق نیمه ساختیافته با 17 نفر از جوانان با روش نمونهگیری هدفمند و مصاحبه حضوری وآنلاین انجام شده است. یافتههای حاصل از مصاحبهها با تکنیک تحلیل مضمون، استخراج و تحلیل شده است که 4 مضمون اصلی: «شکاف ارزشها و باورها»، «رسانهایشدن سبک زندگی»، «پروبلماتیک شدن خود»، «دگردیسی تعاملات» و 12 مضمون فرعی: «دگردیسی در عقاید و باورهای دینی»، «دگردیسی در عقاید و باورهای سیاسی»،« عدم علاقه رسانههای رسمی داخلی»، «ترندیشدن زندگی»، «رسانه محور شدن علاقمندیها و اهداف»، «فرصتی برای آزادی عمل»، «فرصتی برای تغییر خود»، «فرصتی برای خود وانمودسازی»، «فرصتی برای همانندی با خود»، «فرصتی برای همانندی با دیگران»، «شکلگیری دوستیهای سطحی»، «قربانیشدن تعاملات رودررو» است. بنابر یافتهها نسل جوان، تحت تأثیر رسانهها و مواجه با انبوهی از اطلاعات و اندیشهها، با شیوههای متکثر و متنوعی در پاسخ به سؤال «کیستی و چیستی» و فرایند هویتیابی خود مواجه هستند و در مقام کنشگری با هویت چندپاره و سیّال بهدنبال هویت-یابیاند.