ارتباطات شبکهای شده خانواده ایرانی؛ بازخوانی حریم خصوصی و نظارت میان همسران
نویسندگان
1 دکترای علوم ارتباطات؛ گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22054/nms.2025.77313.1655چکیده
نحوۀ ارتباط میان اعضای خانواده، بهتدریج تغییر کرده است. اکوسیستمهای مجازی پیچیده امروزی فضای ارتباطی همسران را تغییر دادهاند. تغییر فضای ارتباطی، کیفیت زندگی روزمره و خصوصیترین وجوه تجربیات اعضای خانواده را تحت تأثیر قرار داده است. در الگوی خانواده دو فضایی بر اساس مختصات فضای مجازی مفاهیمی چون فضای خانه، حضور در خانه، ارتباطات خانوادگی، حریم خصوصی و بسیاری دیگر از مسائل مرتبط دچار بازسازی معنایی شده است. کنترل و ارتباطات تعادل جدیدی در ارتباطات رسانههای اجتماعی یافتهاند: کنترل ازدسترفته و ارتباطات در حال کسب قدرت است. کاربران صرفاً به کنترل تکیه نمیکنند بلکه برای ایجاد هنجارها و اعتماد تلاش میکنند. درواقع حریم خصوصی توسط ارتباطات میانفردی بازتعریف میشود. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که مرزها و قلمروهای ارتباطی چگونه توسط زوجها مذاکره میشود و خانوادۀ امروز چه خوانشهایی از مفهوم حریم خصوصی و نظارت دارد؟ در این پژوهش با سه گروه از پاسخگویان، مصاحبه نیمهساختاریافته انجام شده است: این گروهها شامل همسران، افراد اطلاعرسان و زوج درمانگران است که درمجموع نمونهها شامل 47 نفر است. نتایج نشان میدهد مرزهای حریم خصوصی آنلاین میان همسران بسیار ژلهای شده است، دو مضمون فراگیر «حریم خصوصی سیال» و «نظارت سیال» بیانگر وجود طیف گستردهای از تعاریف در میان زوجهای کاربر فضای مجازی است که هرکدام شامل پنج مضمون سازمان دهنده میباشد. یافتهها نشان میدهد چگونه تعریف و مرزهای حریم خصوصی در پرتو ظهور رسانههای اجتماعی بین زوجهای کاربر، بازبینی و مذاکره مجدد میشود.