شعر کودک (رده‌ی سنی الف و ب) و نیاز آن به فرانمایی احساسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران

doi
10.22099/jcls.2024.50152.2039
چکیده

 چکیدهاحساس دردسترس‌ترین و کاربردی‌ترین عنصر برای برقراری ارتباط با جهان فکری و درونی کودک در عرصه‌ی هنر و ادبیات و سایر فعالیت‌های مرتبط با شناخت و اثرگذاری بر ساحت‌های ذهنی‌ادراکی کودک است. مفهوم‌سازی تصویر و تعبیر احساس، پیش و بیش از تعقل و ایدیولوژی، تجربیات فراگیر از جهان زیسته‌ی کودک و روحیه‌های روانی خاص کودکی را برای او تداعی می‌کند. ازاین‌رو کار با سازه‌های احساس‌برانگیز در شعر کودک، جزو اصول و مبانی پایه‌ای است. سؤال اصلی تحقیق حاضر بررسی اشکال، انواع، دلایل و ابزار شیوه‌ی فرانمایی احساس (که جهان را بیشتر از طریق عواطف و احساسات می‌نگرد و تأثرات شخصی از وقایع را تعبیر و تفسیر می‌کند) در شعر کودک بوده است. این تحقیق برمبنای نظریه‌ی فرانمایی احساس و به روش توصیفی‌تحلیلی انجام یافت و جامعه‌ی آماری تحقیق اشعار رحمان‌دوست، شعبان‌نژاد، شعبانی، قاسم‌نیا و کشاورز بوده است. نتایج حاصل از تحقیق بدین قرار است: ویژگی‌های اصلی هنر فرانمودی، نظیر تعریف، تفسیر و بزرگنمایی احساسات و هیجانی‌ترکردن تجربه‌های حسی، جزو ویژگی‌های اصلی شعر کودکانه (رده‌ی سنی الف و ب) است. انسانی‌بودن، عدول از واقع‌گرایی، تفرد، اعتراضی و انتقادی‌بودن، اضمحلال فرد در تیپ و سنخ که از مبانی نظریه‌ی فرانمایی است، در شعر کودک بسیار دیده می‌شود. همچنین در شعر کودک از انواع فرانمودهای کلامی (نام‌آواها، شبه‌جملات، قیود تأکید و هیجان، افعال مبین حرکت و هیجان، تکرار) فرانمود روانی (خواب و رویا، فراروی از واقعیت، فانتزی) و فرانمود تصویری (اغراق، استعاره، اسطوره، اعداد و وابسته‌های عددی مبین کثرت) به‌منظور فرانمایی و گزاره‌سازی احساس استفاده می‌شود.