تحلیل گفتمانهای سیاسی مرجع شبکه اجتماعی ایکس پیرامون انتخابات مجلس دوازدهم
نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22054/nms.2025.79011.1687چکیده
رسانههای اجتماعی نقش برجستهای در ساخت گفتمانهای مختلف سیاسی دارند. در این میان شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) بهعنوان یکی از پرمخاطبترین رسانههای اجتماعی میدان فعالیت کنشگران سیاسی مختلف است. این فعالیت در زمان رویدادهای سیاسی نظیر انتخابات مجلس افزایش پیدا میکند و عملاً قادر است تا ارزیابی نسبی از نگرشهای و بینشهای سیاسی و اجتماعی ارائه دهد. گفتمانهای مختلف سیاسی از مجموعه این بینشها، نگرشها، دیدگاهها و نقطهنظرات سیاسی به وجود میآیند. این پژوهش به دنبال شناخت گفتمانهای سیاسی است که پیرامون دوازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس شکلگرفته و از مرجعیت برخوردار شدهاند. برای این منظور شبکه لایکهای محتواهای انتخاباتی با استفاده از نرمافزار گفی ترسیم و متغیر مرجعیت محاسبه شد. سپس تحلیل انتقادی گفتمانهای مرجع با استفاده از رهیافت فرکلاف انجام شد. یافتههای پژوهش نشان داد که گفتمانهای رسمی، اصلاح طلب و میانه رو، اصولگرا، منتقد، اپوزیسیون و سلطنتطلب، گفتمانهای شکلگرفته پیرامون انتخابات مجلس بوده است. همچنین تطور گفتمانهای دارای مرجعیت حداکثری پیرامون انتخابات مجلس از گفتمان رسمی آغاز و به گفتمان انتقادی و غیررسمی ختم میشود. شکایت از رواج بیاخلاقی و فحاشی؛ ضرورت پرهیز از برچسبزنی به کاندیداهای متخصص؛ و لزوم کنشِ سیاسیِ عقلانی ازجمله مؤلفههای گفتمان انتقادی بوده است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که گفتمانهای مرجع شبکه ایکس پیرامون انتخابات مجلس در بازههای زمانی مختلف همواره از زبان کنایه و طنز استفاده کردهاند؛ به نظر میرسد این نوع از زبان راهی برای ابراز عقیده با حداقل عواقب ناشی از آن است.