شناسایی ظرفیتها و کارکردهای مساجد در حوزه اقتصادی با استفاده از روش تحلیل مضمون
نویسندگان
1 پسادکتری سیاستگذاری علم و فناوری، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.
doi
10.22034/ksiu.2025.101.169چکیده
هدف: از صدر اسلام تاکنون، مساجد یکی از مهمترین پایگاههای اعتقادی، اجتماعی و سیاسی بوده و نقش مؤثری در زندگی مسلمانان داشته است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی فرصتها و پتانسیلهای مساجد در زمینههای اقتصادی و ارائۀ راهکارهایی برای استفادۀ بهینه از این ظرفیتها بود. روش: در این مطالعه از روش تحلیل مضمون به عنوان رویکردی کیفی استفاده شده است تا با بررسی منابع دینی، دیدگاههای صاحبنظران و مطالعات پیشین، کارکردهای اقتصادی مساجد تحلیل شود. یافتهها: یافتهها نشان میدهد مساجد دارای 34 ظرفیت و کارکرد مهماند. این موارد در سه دستۀ «آموزش مفاهیم اقتصاد اسلامی»، «کمک به فعالیتهای اقتصادی و فرهنگی» و «کمک به نیازمندان» قابل تقسیم است. نتیجهگیری: نتایج تحقیق نشان میدهد که مساجد علاوه بر نقش عبادی و اجتماعی خود، میتوانند در حوزههای اقتصادی، همچون جمعآوری و توزیع منابع مالی(مانند زکات و صدقات)، حمایت از کسبوکارهای کوچک، ترویج فرهنگ کارآفرینی اسلامی و ایجاد فرصتهای شغلی، ایفای نقش کنند. همچنین مساجد میتوانند بستری برای تقویت همبستگی اجتماعی و اقتصادی بین اعضای جامعه فراهم کنند. این پژوهش پیشنهاد میدهد با بهکارگیری ظرفیتهای اقتصادی مساجد، به توسعۀ اقتصادی پایدار و عادلانه در جوامع اسلامی کمک شود.
