کاربست روش«معناشناسی ساختاری کاربردی» ابزاری کارآمد جهت کشف ساختار و غرض سوره؛ (مطالعه موردی سوره جمعه)

نویسندگان

1 دکترای علوم قرآن و حدیث. دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حکیم سبزواری. سبزوار، ایران.

2 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حکیم سبزواری

3 دکترای علوم قرآن و حدیث. استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حکیم سبزواری. سبزوار، ایران

doi
10.22034/ksiu.2025.101.141
چکیده

هدف: نوشتار حاضر به دنبال معرفی «معناشناسی ساختاری کاربردی» و کاربست آن در کشف ساختار و غرض سوره‌ها با مطالعۀ موردیِ سورۀ جمعه بود. همچنین بر اساس روش، به دنبال مفاهیم کلیدی، محوری، سیاق و دسته‌های سورۀ جمعه در راستای کشف ساختار بود و متناظر با مفهوم محوری، غرض سورۀ جمعه را پیگیری کرد. روش: پژوهش حاضر با ابزار گردآوری کتابخانه‌ای- استنادی و روش توصیفی و تحلیلی و سطحِ تحلیل به سرانجام رسیده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که سورۀ جمعه دارای یک سیاق سه دسته‌ای، سه واژۀ کلیدی و یک واژۀ محوری می‌باشد. واژگان کلیدی سوره عبارت از: «بعثت پیامبر(ص)»، «عدم تعهد قوم یهود به تورات» و «نماز جمعه» و مفهوم محوری سوره، «الهی بودن بعثت پیامبر(ص)» است. غرض سوره نیز «تبیین هدایت انسانها با مقام بعثت پیامبر(ص) که از ناحیۀ فضل الهی به امت پیامبر خاتم(ص)» است. نتیجه‌گیری: روش «معناشناسی ساختاری کاربردی» از روشهای نوینی است که علاوه بر قابلیت معناشناسی، توان ساختارشناسی را نیز داراست. نو بودن، ساده بودن، جذابیت، متن‌مداری، دقت و سرعت بالا در رسیدن به نتیجه، از دلایلی است که این روش را روشی کارامد در مطالعات ساختارشناسی متن کرده است.