بررسی تطبیقی نقش مؤلفه‌های تأثیرگذار در فرآیند پیروزی انقلاب اسلامی از منظر شهیدان بهشتی و مطهری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد تهران

2 دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد تهران.

3 استاد علوم سیاسی دانشگاه شاهد تهران.

doi
10.22084/rjir.2023.27915.3656
چکیده

هدف: دغدغه اصلی ما این است که با گذشت بیش از 40 سال از عمر انقلاب اسلامی هنوز از سوی هیچ نهاد یا فرد مشخصی به مقایسه اندیشه‌های نظریه‌پردازان اصلی انقلاب ‌اسلامی در خصوص ماهیت چرایی و چگونگی این انقلاب پرداخته نشده است. چنین رویکردی این توانایی را دارد که با نگاهی واقع‌گرایانه به تبیین علل چرایی و چگونگی انقلاب اسلامی بپردازد؛ همچنین نقش برخی عوامل تبعی مانند روحانیت، تحزب و رهبری را در فرایند این انقلاب برجسته سازد. با توجه به این خلاء موجود در پژوهش‌های مربوط به انقلاب اسلامی سؤال اساسی این است که شباهت‌ها و تفاوت‌های مؤلفه‌های تأثیرگذار در فرآیند انقلاب اسلامی از دیدگاه شهید بهشتی و شهید مطهری چیست؟ روش‌شناسی پژوهش: بنابراین در این مقاله با استفاده از روش پژوهش مقایسه‌ای و فیش‌‌برداری از منابع مختلف و مصاحبه با کارشناسان برجسته انقلاب ‌اسلامی سعی شده تا دیدگاه‌های شهیدان بهشتی و مطهری در خصوص انقلاب اسلامی تبیین شود.  یافته‌ها: یافته­های پژوهش نشان می‌دهند که اندیشه‌های شهید بهشتی و شهید مطهری در خصوص عناصر دخیل در پیروزی انقلاب اسلامی نظیر رهبری تشکیلات و مردم از خط سیر واحدی پیروی ننموده و علی‌رغم وجود تشابهات در پاره ای موارد در برخی وجوه دارای تفاوت‌هایی نیز هست. نتیجه‌گیری: این نتیجه حاصل شده است که ظاهراً با توجه به این‌که شهیدان بهشتی و مطهری از شاگردان امام خمینی(ره) بودند دیدگاهشان در مورد مؤلفه‌های تأثیرگذار در فرآیند انقلاب شامل نقش رهبری، امت و مکتب است و احتمالاً دیدگاهشان تفاوتی با هم ندارد.