ارائه مدل مدیریت بحران فروش در صنعت بانکداری ایران (مورد مطالعه: بانکهای تجاری خصوصی کشور)
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشیار، گروه مدیریت بازاریابی و توسعۀ کسبوکار، دانشکدۀ کسبوکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بحران، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی، اصفهان، ایران.
doi
10.22059/jibm.2024.364494.4646چکیده
هدف: شوکهای اقتصاد کلان، فشار بر سیستمهای بانکی را افزایش داده و عامل مشترک ظهور بحرانهاست. بحرانهای بانکی، از وضعیتهای اقتصادی و سیاسی کشور و همچنین عوامل اجتماعی و داخلی سیستم بانکی نشئت میگیرد. هزینههای این گونه بحرانهای مالی و ضربۀ بزرگ آنها به تولید حقیقی در بسیاری از کشورهای بحرانزده، به تعریف و طبقهبندی انواع بحران بانکی و همچنین، یافتن محرکهای مؤثر در هر بحران بانکی و در نهایت ارائۀ راهکارهای مدیریت بحران بانکی نیازمند است. همراستا با آنچه بیان شد، در این پژوهش بهدنبال پاسخ به این سؤالها هستیم: بحران فروش بانکی در سیستم بانکی ایران چیست؟ چگونه با شناسایی عوامل مؤثر بر بحران فروش بانکی، این بحران را در صنعت بانکداری ایران، بهویژه در بانکهای تجاری خصوصی مدیریت کنیم؟روش: پژوهش حاضر با استفاده از روش آمیخته انجام گرفته است. برای استخراج عوامل مؤثر بر بحران فروش بانکی، با توجه به آشنایی قبلی با جامعۀ بانکداری، برای رسیدن به هدف (درک عمیق پدیدۀ مد نظر) بهصورت قضاوتی افرادی را انتخاب کردیم که اطلاعات و درک آنها در زمینۀ مورد بررسی بسیار زیاد و عمیق بود. در این نمونهگیری هدفمند قضاوتی، قصد ما انتخاب افرادی بود که با توجه به هدف پژوهش، اطلاعات زیادی داشته باشند؛ از این رو مصاحبههای نیمهساختار یافتهای با ۱۵ نفر از جامعۀ بانکداری انجام شد. این افراد از بین مدیران امور شعب، مدیران امور بازاریابی، مدیران تحقیق و توسعه، مدیران روابط عمومی و مدیران بانکداری شرکتی بانکهای تجاری خصوصی، انتخاب شدند. برای بررسی حجم نمونۀ کیفی، از روش نمونهگیری نظری تا مرحلۀ اشباع دادهها استفاده کردیم. در گام دوم، عوامل شناسایی شده با جمعآوری داده از متخصصان به روش مدلسازی ساختاری ـ تفسیری به مدل نهایی تبدیل شد.یافتهها: محرکهای مؤثر بر بحران فروش بانکی در قالب ۹ تم اصلی، ۲۰ تم فرعی و ۵۷ مفهوم استخراج شدند. یافتهها نشان داد که ضعف سرمایۀ انسانی بانک، عدم توسعۀ سازمانی و شرایط نامناسب سیاسی و اقتصادی، بیشترین وزن را در بحران فروش بانکی دارند. با توسعۀ مدل پژوهش، یک مدل ۴ سطحی بهدست آمد. در این پژوهش مشخص شد که محدودیت بینالمللی، قوانین مالیاتی جدید، بحران اقتصادی و مسائل اقتصاد داخلی، از متغیرهای تأثیرگذار در بحران فروش بانکی کشور هستند.نتیجهگیری: مدیریت بحران فروش سه مرحله دارد. در مرحلۀ پیش از بحران، همکاری پیشگیرانه دولت در حوزۀ اقتصادی مؤثر است که مهمترین مؤلفههای آن عبارتاند از: ایجاد ثبات مسائل دولتی و اقتصادی، رفع تحریم، توسعۀ همکاری بینالمللی، تطابق با الزامات سیستم بانکداری جهانی، اشتغالزایی، بهبود وضعیت اقتصادی کشور. در مرحلۀ حین بحران فروش با نقشآفرینی مثبت دولت، حمایت بانک مرکزی، مدیریت بازارهای مالی جایگزین، بهروز کردن مدل کسبوکار، ارتقای فناوری، مدیریت دانش فروش بانکی تا حدی بحران سیاسی و فناوری را میتوان کنترل کرد. در نتیجه با انجام مجموعه این اقدامات مؤثر با تیم مدیریت بحران فروش، میتوانیم در صنعت بانکداری مانع ضعف در محصولات و خدمات بانکی، افزایش دغدغههای اجتماعی، کاهش اعتماد عمومی، عدم تأمین نیازهای مشتریان و ضعف در حفظ مشتری در شرایط پس از بحران فروش باشیم.