فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: در عصر شبکه‌های اجتماعی، گسترش بی‌ضابطۀ اطلاعات در کنار تضعیف مرجعیت رسانه‌های رسمی، زمینه‌ساز ظهور پدیده‌هایی چون اخبار جعلی شده است که نه‌تنها خود مسئلۀ نگران‌کننده‌ای است، بلکه چالش اساسی‌تری به‌نام «تعدیلگری محتوا» را ایجاد کرده است. با توجه به نقش برجسته‌ای که پلتفرم‌های شبکۀ اجتماعی در توزیع اخبار و شکل‌دهی به افکار عمومی یافته‌اند، تعدیلگری اخبار جعلی در این فضا، به یکی از اصلی‌ترین محورهای حکمرانی رسانه‌ای بدل شده است؛ به‌طوری که توانایی تعدیلگری محتوا در این بسترها، هم به کاهش انتشار اخبار نادرست کمک می‌کند و هم می‌تواند حافظ اعتماد عمومی، کیفیت تعاملات اجتماعی و حتی، امنیت اطلاعاتی در جامعه باشد. پژوهش حاضر از طریق شناسایی راه‌کارهای اتخاذ شده توسط دو پلتفرم شبکۀ اجتماعی ایکس و اینستاگرام و همچنین، نظرها و تجربه‌های خبرگان این حوزه، چارچوب جامعی به‌منظور تعدیلگری اخبار جعلی برای پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی داخلی ارائه داده است.روش: این مطالعه از نوع کیفی و روش اجرای آن، مطالعۀ تطبیقی بوده است. برای تحلیل داده‌ها، از ابزار تحلیل مضمون استفاده شده است تا راه‌کارهای تعدیلگری موجود در دو پلتفرم ایکس و اینستاگرام بررسی شود. با هدف بومی‌سازی راه‌کارها جهت اعمال و کاربست آن‌ها در پلتفرم‌های داخلی، از ابزار جمع‌آوری داده از طریق مصاحبه استفاده شده و با خبرگان مصاحبه شده است.یافته‌ها: بر اساس نتایج به‌دست آمده، راه‌کارهای موجود را می‌توان در دو دسته راه‌کار «برون پلتفرمی» و «درون پلتفرمی» طبقه‌بندی کرد؛ به‌طوری که در دستۀ اول، راه‌کارهایی همچون تنظیم قوانین و مقررات، تشویق به ترویج منابع اعتمادساز، توسعۀ آموزش و آگاهی و روشنگری عمومی، تعزیز انضباط رسانه‌ای، ارتقای سواد رسانه‌ای، توانمندسازی نهادهای مربوطه، ترویج فرهنگ انتقاد سازنده، تشویق به توسعۀ الگوریتم‌های تشخیص اخبار جعلی و تشویق به مشارکت اجتماعی شهروندان قرار گرفته است. در دستۀ دوم نیز راه‌کارهایی چون ارائۀ قوانین و دستورالعمل‌ها، جمع‌سپاری، احراز هویت کاربران، همکاری با منابع رسمی خبری، صحت‌سنجی، رتبه‌بندی و برچسب‌گذاری محتوا ارائه شده است. در سطح داخلی نیز، خبرگان بر ضرورت شفاف‌سازی الگوریتم‌ها، رعایت ملاحظات فرهنگی و حقوقی و توسعۀ نظام آموزش عمومی، در کنار اِعمال ابزارهای نرم و سخت برای تعدیل محتوا تأکید داشتند.نتیجه‌گیری: در جهانی که پلتفرم‌های شبکۀ اجتماعی اهمیت زیادی دارند، اخبار جعلی، به‌عنوان ابزاری مؤثر برای ترویج اطلاعات نادرست و تضعیف اعتماد عمومی، می‌تواند پایه‌های حقیقت و صداقت را در جامعه به خطر بیندازد؛ تأثیر این اخبار و محتوا بر جامعه، از شکاف اجتماعی تا فروپاشی اعتماد، درخور توجه است. شیوه‌ها و ابزارهای تأثیرگذار تعدیلگری می‌تواند از یک سو فعالیت کاربران در تولید محتوای کاربرساخته و از سوی دیگر، اعتماد آن‌ها به محتوای تولید شده در این پلتفرم‌ها را افزایش دهد. چارچوب ارائه‌شده در این پژوهش با ترکیب تجارب بین‌المللی و دیدگاه‌های بومی‌شده، مدلی ترکیبی و عملیاتی برای تعدیلگری محتوای جعلی در پلتفرم‌های اجتماعی داخلی ارائه می‌دهد. این چارچوب می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای سیاست‌گذاری ملی، طراحی پلتفرم‌های بومی و نیز، بازسازی اعتماد عمومی به فضای مجازی استفاده شود.