ارتباط الگوهای همدید بارش مؤثر با تاریخ کشت و عملکرد گندم دیم در کرمانشاه

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیای طبیعی دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران

2 استادیار گروه جغرافیای طبیعی دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jphgr.2019.254417.1007195
چکیده

این پژوهش با هدف مطالعة ارتباط الگوهای همدید اولین بارش مؤثر در زمان کاشت (اولین بارش با مجموع حداقل 5 میلی‏متر طی 24 یا 48 ساعت) و عملکرد گندم دیم در کرمانشاه انجام شده است. در این مطالعه، از تاریخ‏های مراحل نمو گندم دیم رقم آذر 2 و داده‏های بارش ایستگاه تحقیقات هواشناسی کشاورزی سرارود از سال زراعی 1384-1383 تا 1395-1394 استفاده شده است. با استفاده از داده‏های ارتفاع ژئوپتانسیل، باد، و رطوبت تراز 850 و 500 هکتوپاسکال اخذشده از داده‏های واکاوی NCEP/NCAR، الگوهای همدید بارش‏های مؤثر شناسایی شد. نتایج نشان داد که تاریخ مناسب کشت گندم دیم در کرمانشاه در بازة زمانی 3 تا 14 آبان است. همچنین، الگوهای همدید بارش‏های با آستانة بیش از 5 میلی‏متر در دورة مطالعاتی شامل ناوة فرعی، ناوة مدیترانه، بندال امگا، و کم‏ارتفاع بریده بوده‏اند. نتایج این تحقیق نشان داد که کمترین عملکرد محصول نسبت به میانگین بلندمدت (2113 کیلوگرم در هکتار) در سال‏هایی رخ داده است که الگوی همدید بارشی نوع 4 وجود داشته است. از طرف دیگر، بیشترین عملکرد گندم دیم در سال‏هایی رخ داده که الگوهای بارشی 2 و 3 با یکدیگر اتفاق افتاده است.