واکاوی تجربه مادری پرستاران مناطق جنگی در دوران جنگ تحمیلی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه شناسی و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.22084/rjir.2023.27797.3638
چکیده

هدف: موضوع نقش اجتماعی زنان در جنگ تحمیلی دارای ابعاد و حیطه‌های مطالعاتی مختلفی است که در گذر زمان مورد غفلت قرارگرفته و از اذهان عمومی دور مانده است. این پژوهش با هدف بیان ناگفته‌ها، توجه دادن به اهمیت عملکرد حرفه‌ای کنشگران و تولید دانش بومی در حوزه مطالعات مادری، بر تجربه زنان پرستار مناطق جنگی از مادری کردن تمرکز دارد. روش‌شناسی پژوهش: داده‌ها هم به کمک مطالعات کتابخانه‌ای و هم مصاحبه با پرستاران با سابقه مرتبط گردآوری و مورد تحلیل کیفی قرار گرفته است. یافته‌ها: دو مقوله مادری در خطر و مادری منفصل بیانگر عاملیت آنان در انجام رسیدگی به موقع و مراقبت‌های بالینی مستمر و صبورانه بوده و نشان از اولویت‌بخشی به ایفای نقش حرفه‌ای با وجود فشارهای ناشی از احراز نقش مادری داشته و دلالت بر انتخاب آگاهانه و کنشگری در بزنگاه خطیری دارد. احساس مسئولیت اجتماعی در قبال هموطنان رزمنده و نیز غیرنظامیان مجروح، برخورداری از حمایت اجتماعی خانوادگی و نیز همکاران از جمله وابسته‌های تجربه مادر- پرستاران در حین ایفای نقش حرفه‌ای است. نتیجه‌گیری: فشار ناشی از تعدد نقش و نیز گرانباری نقش، پیامدهای روانی و جسمی گزافی هم در دوره وقوع و هم در شکل ناخوشی‌های مزمن در سال‌های متعاقب آن برایشان داشته است. با این همه این مهم که چگونه مادری ورای تصورات، بایدها و نبایدهای ایدئولوژی مادری به‌عنوان سازه‌ای اجتماعی از بینش و ارزش‌های گفتمانی دفاع مقدس تأثیر پذیرفته از یافته‌های مهم این پژوهش است.