ارائه چارچوبی برای شایستگی‌های متخصصان سئو در اکوسیستم بازاریابی دیجیتال کسب‌و‌کارهای اینترنتی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه رهبری و سرمایۀ انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استاد، گروه رهبری و سرمایۀ انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ مدیریت کسب‌وکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران. تهران، ایران.

4 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22059/jibm.2024.366678.4687
چکیده

هدف: در دنیای کسب‌وکار کنونی، به‌دلیل تحولات سریع فناوری‌ها و دیجیتالی شدن و به‌تبع آن، افزایش استفاده از رسانه‌های دیجیتال توسط مصرف‌کنندگان، بسیاری از شرکت‌ها برای رسیدن به بازارهای هدف خود، از بازاریابی دیجیتال استفاده می‌کنند. این تحولات موجب شده است که شایستگی‌های فعالان در کسب‌وکارهای اینترنتی به چالش کشیده شود. بدون پرورش مدیران و کارکنان شایسته در چنین محیط پُرتلاطمی، ادارۀ کسب‌وکارها ممکن نخواهد بود. در این راستا، با توجه به حساسیت موضوع، هدف پژوهش حاضر ارائۀ چارچوبی برای شایستگی‌های متخصصان سئو در اکوسیستم بازاریابی دیجیتال کسب‌وکارهای اینترنتی B2C است و این مطالعه با محوریت این سؤال طراحی شده است: متخصصان سئو فعال در فضای بازاریابی دیجیتال کسب‌وکارهای اینترنتی B2C چه شایستگی‌هایی دارند؟ روش: برای دستیابی به هدف پژوهش، از روش کیفی استفاده شده است. این پژوهش دارای مبانی فلسفی تفسیری، جهت‌گیری اکتشافی و کاربردی و رویکرد استقرایی است و استراتژی پژوهش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد (رویکرد سیستماتیک اشتراوس و کوربین) بهره برده است. شیوۀ گردآوری داده‌ها بر مبنای مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته است؛ بر این اساس با ۱۴ نفر از متخصصان حوزۀ سئو در کسب‌وکارهای B2C که به‌روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، مصاحبه شد. پس از رسیدن به اشباع نظری، مصاحبه‌ها تجزیه‌وتحلیل شدند و کدگذاری داده‌های کیفی به‌دست‌آمده طی سه مرحله انجام شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش به ۲۷۶ کد باز، ۱۹۵ مفهوم، ۴۳ مقولۀ فرعی و ۱۷ مقولۀ اصلی منجر شد که بر مبنای شش بُعد دسته‌بندی شدند. این ابعاد عبارت‌اند از: ۱. شرایط علی (رقابتی شدن اکوسیستم، الزامات محیطی و الزامات تکنولوژیکی)؛ ۲. شرایط زمینه‌ای (شرایط سازمانی و شرایط فردی)؛ ۳. مقولۀ محوری (شایستگی‌های فنی، شایستگی‌های میان فردی، شایستگی‌های مدیریتی، شایستگی‌های فردی و شایستگی‌های ادراکی)؛ ۴. راهبردها (آموزش و توسعه و همچنین سیاست‌های کاری)؛ ۵. شرایط مداخله‌گر (عوامل بیرونی، عوامل سازمانی و عوامل فردی)؛ ۶. پیامدها (پیامدهای مرتبط با کسب‌وکار و پیامدهای فردی). نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، مدل پارادایمی شایستگی‌های متخصصان سئو، برخاسته از زمینۀ تحقیق، مبتنی بر الگوی سیستماتیک استراوس و کوربین طراحی و شناسایی شد. در این مدل، روابط هر یک از مؤلفه‌ها از طریق خطوط ارتباطی تبیین شده است و هر یک از روابط بین مؤلفه‌های کلیدی، بیانگر تقدم و تأخر ارتباط آن‌ها با یکدیگر است. نتایج پژوهش حاکی از این است که عوامل علّی موجب می‌شود که طبقۀ محوری، در جهت پاسخ‌گویی به تغییرات محیطی و تکنولوژیکی در فضای کسب‌وکارهای اینترنتی توسعه یابد. استراتژی‌های توسعۀ شایستگی که بیانگر رفتارها و فعالیت‌ها و تعاملات هدف دار هستند و در تبعات طبقۀ محوری و تحت تأثیر شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر قرار دارند، تحت مقولۀ محوری راهبردها در مدل مطرح شدند. عوامل زمینه‌ای بر فضای حاکم بر کسب‌وکارهای اینترنتی B2C اشاره دارد که به همراه شرایط مداخله‌گر، راهبردها را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در نهایت، در اثر اتخاذ این راهبردها نتیجه و پیامدهای مرتبط با کسب‌وکار و پیامدهای فردی به وجود می‌آیند.