بررسی و تحلیل شیوهی عنوانگذاری در مجموعهی داستانی «دوازده قصه از زندگانی چهاردهمعصوم (ع)» اثر مسلم ناصری
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22099/jcls.2023.46988.1981چکیده
بررسی و تحلیل شیوهی عنوانگذاری در مجموعهی داستانی «دوازده قصه از زندگانی چهاردهمعصوم (ع)» اثر مسلم ناصری چکیدهعنوان، نشانی از هویت متن بههمراه دارد و جزئی از ساختمان معنایی متن به شمار میرود. تکنیک نامگزینی برای عنوان داستانها یکی از شگردهای مهم در داستانپردازی است. در گزینش عنوان داستانها، عوامل درونمتنی شامل: عناصر داستان و عناصر بلاغی و عوامل برونمتنی شامل: شخصیتهای تاریخی و اسطورهای، باورها و عقایدِ مطرح در جامعه و بینامتنیت نقش مهمی دارد. در این مقاله، مجموعهی چهاردهجلدی داستانهای زندگانی چهاردهمعصوم(ع) که در ردهی کتاب نوجوان گروهبندی شده است؛ بررسی شده و به روش و مبنای نامگذاری هر کتاب از این مجموعه و میزان تأثیرگذاری آن بر ذهنیتسازی نوجوان دربارهی شخصیت اصلی داستان و محتوای آن پرداخته شده است. کل این مجموعه، چهارده عنوان اصلی و 168 عنوان فرعی دارد. همچنین در این مقاله سعی شده است به شیوهی تحلیلیتوصیفی ساختار عنوانها و نقش عوامل درونمتن و برونمتن در گزینش عنوان داستان تبیین شود. بیشتر عنوانها در این مجموعه درونمتنی و مضمونی با کارکرد توصیفی است و به متن داستان ارجاع دارد نه بیرون از آن. ساختار عنوانها بیشتر ترکیبی است تا ساده و بهدلیل واقعگرایی داستانهای مذهبی، توجه به عنوانهای عینی بیشتر از عنوانهای انتزاعی است. در تعداد اندکی نیز عنوانها معماگونه است. رابطهی خاص همحضوری (بینامتنیت) در نامگذاری برخی عنوانهای اصلی، نقش داشته است.
