شناسایی و اولویتبندی عوامل نوآوری باز در کسب مزیت رقابتی در صنعت لوازم خانگی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.22059/jibm.2024.371228.4741چکیده
هدف: در محیط متغیر امروزی، برای حضور و رشد در بازار رقابتی باید نسبت به رقبا، برتری داشت. بقا و رشد در چنین محیطی با تکیه بر نوآوری امکانپذیر است. محصولات برجسته و نوآورانه، فناوری پیشرفته و نوآوری در بازاریابی، اگر در خلق مزیت رقابتی مؤثر نباشند، اثری در موفقیت شرکت نخواهند داشت. نوآوری باز به شرکتها توصیه میکند تا همان مقدار که به ایدههای داخلی شرکت بها میدهند، به ایدههای دنیای بیرون از شرکت نیز اهمیت دهند تا از این طریق به بازارهای مختلف دسترسی پیدا کنند و فرصتهای بازار را شناسایی و برای شرکت مزیت رقابتی ایجاد کنند. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و اولویتبندی عوامل نوآوری باز در کسب مزیت رقابتی در صنعت لوازم خانگی است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است و در دسته پژوهشهای توصیفی ـ تحلیلی قرار میگیرد. این پژوهش، در چهار گام اصلی اجرا شده است. در گام نخست، با استفاده از روشهای کتابخانهای، عوامل مؤثر نوآوری باز از پیشینۀ پژوهش استخراج شد. در گام دوم، عوامل و زیرعوامل استخراج شده از ادبیات پژوهش، در معرض خبرگان صنعت لوازم خانگی قرار داده شد و با استفاده از روش دلفی فازی ۱۰ دسته عامل و ۴۵ زیرعامل مهم شناسایی و طبقهبندی شد. سپس با توجه به عوامل و زیرعوامل انتخاب شده، یک مدل سلسلهمراتبی سه سطحی بهدست آمد که سطح اول آن، رتبهبندی عوامل و زیرعوامل مؤثر بر نوآوری باز در کسب مزیت رقابتی بود. در سطح دوم عوامل مؤثر نوآوری باز و در سطح سوم زیرعوامل مربوط به هر عامل قرار گرفت. در گام سوم، بر اساس مدل سلسلهمراتبی پژوهش، جدول مقایسههای زوجی تشکیل و در قالب پرسشنامۀ مقایسههای زوجی در اختیار خبرگان قرار گرفت. سپس برای استخراج وزن عوامل و زیرعوامل، از روش فرایند تحلیل سلسلهمراتبی فازی استفاده شد که از روشهای متداول تصمیمگیری چندشاخصه است. در گام چهارم عوامل و زیرعوامل نوآوری باز در کسب مزیت رقابتی در صنعت لوازم خانگی اولویتبندی شدند. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان دادند که از نظر خبرگان صنعت لوازم خانگی، عوامل بازاریابی نوآورانه، راهبردی، توسعۀ خلاقیت و فرهنگی، مهمترین عوامل در بین عوامل دهگانه هستند. از میان زیرعوامل بازاریابی نوآورانه، متغیرهای بازاریابی و مشتریگرایی، از میان زیرعوامل راهبردی، تأمین منابع استراتژیک و نگرش کارکنان به نوآوری باز، از میان زیرعوامل توسعۀ خلاقیت، طوفان فکری و روش اسکمپر و از میان زیرعوامل فرهنگی، همسویی اهداف و یادگیری سازمانی مهمترین زیرعوامل هستند. نتیجهگیری: بر اساس نتایج پژوهش، عامل بازاریابی نوآورانه از نظر خبرگان، بهعنوان مهمترین عامل نوآوری باز در کسب مزیت رقابتی انتخاب شده است. بازاریابی نوآورانه در صنعت لوازم خانگی، میتواند به توسعۀ محصولات جدید و نوآورانه در این صنعت منجر شود. همچنین رقابتپذیری بین برندها و شرکتهای تولیدکنندۀ لوازم خانگی را افزایش میدهد و در نهایت باعث بهبود تجربۀ مصرف کاربران و افزایش تقاضا برای محصولات نوآورانه و در نتیجه، ایجاد مزیت رقابتی در این صنعت میشود. متغیرهای بازاریابی نوآورانه عبارتاند از محصول نوآورانه، ترفیع نوآورانه، قیمتگذاری نوآورانه و توزیع نوآورانه محصول که در کسب مزیت رقابتی در شرکتهای لوازم خانگی تأثیر بسزایی دارد.