فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: تلاطم محیطی، به‌عنوان ویژگی بارز محیط سازمانی در قرن بیست‌ویکم، چالش‌های فراوانی برای سازمان‌ها در دنیای کنونی ایجاد کرده است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ارائه مدل استراتژی‌های سازمانی در محیط‌های متلاطم انجام گرفته است.روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش فراترکیب انجام شده است. بدین منظور، از روش هفت مرحله‌ای سندولوسکی و باروسو (۲۰۰۷) استفاده شده است که شامل گام‌های طرح سؤال پژوهش، مرور سیستماتیک ادبیات پژوهش، جست‌وجو و انتخاب اسناد علمی، استخراج اطلاعات مقاله‌ها، تجزیه‌وتحلیل و تلفیق یافته‌های کیفی، کنترل کیفیت و ارائه یافته‌هاست. براین اساس، کلیۀ اسناد علمی یافت شده در ۲۰ سال اخیر، به تعداد ۹۳۶ سند علمی که در ۸ پایگاه خارجی و ۲ پایگاه داخلی یافت شدند، جامعۀ پژوهش حاضر را شکل می‌دهد. درنهایت، ۲۳ سند علمی، پس از واکاوی عناوین و روش پژوهش و یافته‌ها، گزینش و تحلیل شد. تحلیل یافته‌ها با روش تحلیل تم انجام گرفت. به‌منظور کنترل کیفیت پژوهش، تحلیل و واکاوی اسناد با دقت بالا به همراه مستندسازی مراحل انجام شد. همچنین از بازخوردهای خبرگان در گام‌های پژوهش بهره برده شد. علاوه‌‏براین، از ابزار برنامه مهارت‌های ارزیابی حیاتی (CASP)، به‌منظور کنترل کیفیت اسناد علمی برگزیده برای تجزیه‎وتحلیل و همچنین تأمین کیفیت یافته‌های مطالعه حاضر استفاده شد.یافته‌ها: بررسی ادبیات موجود در زمینۀ استراتژی‌های سازمانی در محیط‌های متلاطم، نشان می‌دهد با اینکه پژوهش‌هایی در این زمینه صورت پذیرفته است، هر پژوهش با تأکید بر یکی از ابعاد تلاطم محیطی، به ارائۀ تعدادی از استراتژی‌ها پرداخته و مدلی جامع از استراتژی‌های سازمانی در محیط‌های متلاطم ارائه نشده است. مدل پیشنهادی پژوهش، مشتمل است بر ۹ مؤلفۀ اصلی و ۶۴ مؤلفۀ فرعی. براساس یافته‌ها، استراتژی ریسک‌پذیری (مدیریت ریسک سازمانی؛ پرورش فرهنگ ریسک‌پذیری؛ شناسایی، نظارت و استفاده از فرصت‌ها و ریسک‌های موجود؛ ترغیب آزمایش‌وخطا؛ پیش‌بینی عدم‌اطمینان؛ توجه به خطرهای ژئوپلیتیکی و پویایی تجارت، شناخت و ارزیابی تغییرات (شدت و دامۀه تأثیر) )، استراتژی مدیریت دانش و یادگیری سازمانی (به‌روزسازی، عینی‌سازی و به‌اشتراک‌گذاری دانش؛ پیمایش مستمر محیط متلاطم؛ یادگیری از تجارب؛ بهره‌مندی از خرد جمعی؛ خلق فرصت رشد دانش؛ خلق شبکه‌های اشتراک تجارب با رقبا؛ مستندسازی دانش؛ بهبود یادگیری سازمانی؛ پرورش فرهنگ خلق و اشتراک ایده‌ها؛ پرورش فرهنگ یادگیری؛ توسعۀ شبکه‌های دسترسی به اطلاعات)، استراتژی آینده‌نگری (تعیین چشم‌انداز؛ سناریوسازی؛ برنامه‌ریزی؛ تصمیم‌گیری استراتژیک؛ پیش‌بینی و آینده‌نگری؛ تأمین، ادغام و پیکربندی مجدد منابع/ شایستگی‌های داخلی و خارجی)، استراتژی ارتباطی و شبکه‌سازی (تیم‌سازی؛ همکاری استراتژیک؛ ارتباطات باز و پیوسته؛ پرورش فرهنگ مشارکت و تعامل؛ پرورش فرهنگ گشودگی و اعتماد)، استراتژی توانمندسازی سرمایۀ انسانی (سرمایه‌گذاری در توسعه و بهبود افراد؛ ایجاد جوّ صداقت و احترام؛ راه‌اندازی برنامۀ خودتوسعه‌ای؛ الهام‌بخشی و ترغیب؛ همگراسازی افراد در راستای گرایش‌های استراتژیک جدید؛ پرورش فرهنگ تعهد به بهبود مستمر؛ افزایش استقلال عمل کارکنان)، استراتژی اخلاقی (ارتقای مسئولیت اجتماعی؛ مشتری‌مداری؛ تصمیم‌گیری اخلاقی؛ پرورش فرهنگ پاسخ‌گویی و تعهد؛ پرورش تفکر جهانی و کل‌نگر)، استراتژی تحولی (آمادگی و ظرفیت تغییر؛ پرورش فرهنگ تغییرپذیری؛ تغییر پارادایم؛ خلق قابلیت‌های پویا؛ رهبری تحول‌آفرین؛ مدل‌های کسب‌وکار؛ شکل‌دهی محیط بیرونی؛ پویایی ساختاری؛ پرورش خلاقیت و نوآوری؛ ایجاد مراکز تحقیق و توسعه)، استراتژی تاب‌آوری و چابکی (انعطاف‌پذیری؛ سازگاری؛ پرورش فرهنگ چابکی؛ تصمیم‌گیری و عمل سریع؛ تاب‌آوری و پایداری سازمانی؛ ایجاد ساختار مسطح سازمانی؛ تمرکززدایی؛ ساختارزدایی، تجدید ساختار و شکل‌دهی به ساختارهای نوین) و همچنین استراتژی فناورانه (استفاده از تکنولوژی برای افزایش چابکی و پاسخ‌گویی سازمان؛ استفاده از تکنولوژی برای تسهیل ارتباطات و همکاری؛ استفاده از تکنولوژی برای جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها؛ استفاده از تکنولوژی برای تصمیم‌گیری آگاهانۀ سریع؛ تجدید و انطباق فناوری‌ها) به‌عنوان استراتژی‌های سازمانی در محیط‌های متلاطم معرفی شده‌اند.نتیجه‌گیری: با شناسایی استراتژی‌های سازمانی در محیط‌های متلاطم و ارائۀ مدلی یکپارچه، سازمان‌ها قادر خواهند بود به عملکردی پایدار و اثربخش در محیط‌های متلاطم دست یابند؛ همچنین می‌توانند زمینه را برای توسعۀ این استراتژی‌ها فراهم کنند.