بازتاب تجارب زیستی کودکانکار در آثار خودنوشت آنها در مجلّهی عروسک سخنگو
نویسندگان
1 دانش آموخته-ی کارشناسی ارشد ادبیات کودک و نوجوان، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران،
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22099/jcls.2023.46384.1966چکیده
کودکان در محیطهای اجتماعی مختلف و تعاملات و مناسباتی که با افراد دیگر دارند، تجربیاتی را از سر میگذرانند که از آنها با عنوان تجارب زیستی نام برده میشود. این تجارب که در شکلگیری شاکلهی ذهنی، قضاوتها و رفتار آنان تأثیرگذار است، باعث میشود هنگامی که درصدد نگارش نوشتههای خود برمیآیند، این تجارب را منعکس سازند. ازآنجاکه مجلهی عروسک سخنگو برای کودکان فرصتی را فراهم آورده است تا در مقام نویسنده به تولید ادبیات برای خود بپردازند، در این پژوهش ارتباط محتوایی میان آنچه که کودکانِ کار در این مجله نگاشتهاند با تجربیات زیستی آنها موضوع تحلیل قرار گرفته است. برای این منظور، در پژوهش حاضر با یاریگرفتن از نظریهی جان دیویی دربارهی رابطهی تجارب زیستی افراد با آثاری که میآفرینند؛ سه اثر خودنوشت کودکان کار که در این نشریه منتشر شده، تحلیل شده است. سپس برای اینکه مشخص شود این نوشتهها تجارب زیستی کودکان کار را منعکس میسازند یا خیر، برای هرکدام از آنها پرسشهای متفاوتی در قالب مصاحبههای کتبی تنظیم شده و در اختیار نویسندگان قرار گرفته است. علیرغم اینکه برخی از کودکان در پاسخدهی به پرسشها از افشای واقعیت طفره رفتند یا آن را انکار کردند، یافتههای پژوهش بیانگر آن است که محتوای این دسته از آثار خودنوشت به تبع شرایط مختلف کودکان کار در جامعه و محیط خانواده بهگونهای آشکارا و یا پنهان، منعکسکننده و برآمده از تجارب زیستی و در مواردی نیز عقدههای فروخوردهی آنهاست.