دین و قدرت از قدرت معنوی تا قدرت سیاسی (مورد مطالعه انقلاب اسلامی ایران با تأکید بر نظریه فطرت امام خمینی(ره))
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه گیلان
2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه گیلان
doi
10.22084/rjir.2023.27107.3568چکیده
هدف: هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش قدرت معنوی دین در ایجاد قدرت اجتماعی و سیاسی در فرایند انقلاب اسلامی ایران میباشد.روششناسی پژوهش: این پژوهش با استفاده از روش واسازی به مطالعه اسناد، مضامین گفتاری و نوشتاری آثار بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و به بررسی سطوح خرد و میکروفزیک قدرت در فرایند انقلاب میپردازد.یافتهها: بر اساس نظریه دو فطرت امام خمینی(ره) میتوان مقوله قدرت را در دو پارادایم قدرت معنوی و مادی تقسیم نمود. بهطور طبیعی میان دین و قدرت درسطوح مختلف -معنوی، اجتماعی و سیاسی- پیوند برقرار است. امام خمینی(ره) برای مبارزه با رژیم پهلوی با تکیه بر قدرت معنویِ دین، به احیای هویت مقاومت اسلامی پرداخت. همسویی ایدئولوژی اسلامی با هویت مقاومت، قدرت معنوی دین را به قدرت اجتماعی مبدل نمود. بکارگیری نمادها و نهادهای مذهب تشیع، مناسبترین بستر را برای شکلدهی کنشهای انقلابی- نه واکنشها- فراهم ساخت و قدرت اجتماعی دین را به قدرت سیاسی ارتقاء داد. قدرت سیاسی دین با مداخله در قدرت حاکم حاکمیت پهلوی دوم را به انفعال و سقوط کشاند.نتیجهگیری: از بین انواع قدرت فقط قدرت معنوی دینی است که به دلیل همسویی با فطرت انسانی از ماهیت رادیکال و سلطهگرانه برخوردار نمیباشد.