ارائه مدل حسابرسی پایداری در صنعت خردهفروشی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jibm.2025.395678.4982چکیده
هدف: حسابرسی پایداری فرایندی است نظاممند و مستقل برای ارزیابی عملکرد یک سازمان در حوزههای مختلف پایداری، از جمله محیط زیست، اجتماع و اقتصاد. هدف از این نوع حسابرسی، شناسایی قوتها و ضعفهای سازمان در این زمینهها، ارائه راهکارهایی برای بهبود عملکرد و اطمینان از انطباق با الزامات قانونی و استانداردهای بینالمللی است. هدف از اجرای این پژوهش کیفی، ارائۀ مدل حسابرسی پایداری در صنعت خردهفروشی است. روش: در این پژوهش از روش دادهبنیاد چندگانۀ کرانهلم و گولد کوهل استفاده شده است. مشارکتکنندگان این پژوهش متخصصان و خبرگان حسابرسی و حسابداری دانشگاهی و شرکتهای خردهفروشی در بخش خصوصی بودند که از طریق روش نمونهگیری نظری تعیین شدند. برای شناسایی مقولههای مدل حسابرسی پایداری در صنعت خردهفروشی، از مصاحبۀ نیمه ساختاریافته استفاده شد و بر این اساس با ۲۵ نفر از خبرگان حسابرسی و حسابداری مصاحبههای عمیق انجام و اطلاعات مورد نیاز جمعآوری شد. یافتهها: در این پژوهش در مرحلۀ کدگذاری استقرایی ۵ مقوله (مقولۀ محوری، بسترهای حمایتی فردی و سازمانی، زمینههای اقتصادی و اجتماعی، موانع فردی و شغلی و سازمانی، نتایج و پیامدهای فردی و سازمانی) و ۲۵ مفهوم استخراج شد. سپس پالایش مفهومی، کدگذاری الگویی (ارائه مدل)، انطباق نظری مدل، اعتبارسنجی تجربی و ارزیابی انسجام نظری مدل و غنیسازی نظریه تشریح شدند. نتیجهگیری: یکی از دلایل اصلی ضرورت حسابرسی پایداری برای شرکتها، این است که میتواند ضمن کمک به شناسایی ناکارآمدیها در عملیات شرکت، صرفهجویی مالی ایجاد کند. حسابرسی پایداری میتواند فرصتهایی را برای ذخیرۀ انرژی، کاهش ضایعات یا ذخیرۀ آب شناسایی کند. شرکتها با پیادهسازی تغییرات در جهت کاهش اثر زیستمحیطی خود، میتوانند در صورتحسابها صرفهجویی کنند و هزینههای عملیاتی عمومی را کاهش دهند. همچنین، حسابرسی پایداری میتواند به شرکتها در حفظ مجوز اجتماعی فعالیت کمک کند. مصر فکنندگان بهطور روزافزون از آثار تصمیمهای خرید خود بر محیط زیست و اجتماع آگاه میشوند. شرکتها با بهبود رویههای پایداری خود، میتوانند اعتبارشان را ارتقا دهند و برای مشتریان، کارکنان و دیگر ذینفعان اعتماد ایجاد کنند.