شناسایی مؤلفه‌های استراتژی‌های بازاریابی نوآورانه در صنعت ورزش بر اساس تئوری داده‌بنیاد

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت ورزشی، مؤسسه آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی شفق تنکابن، تنکابن، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد آیت الله آملی، دانشگاه آزاد سلامی، آمل، ایران.

3 استادیار، گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.

doi
10.22059/jibm.2024.362375.4622
چکیده

هدف: صنعت ورزش یکی از صنایعی است که بسیار رشد کرده و در جوامع مختلف، همواره توجه زیادی به آن شده است. در این صنعت، استفاده از استراتژی‌های بازاریابی نوآورانه، به‌منظور جذب مشتریان جدید، حفظ مشتریان قدیمی و افزایش فروش، امری ضروری به نظر می‌رسد. در این راستا، شناسایی مؤلفه‌های استراتژی‌های بازاریابی نوآورانه در صنعت ورزش، به‌عنوان یکی از موضوعات مهم در حوزۀ بازاریابی، در کانون توجه قرار گرفته است. در این مقاله با بهره‌گیری از تئوری داده‌بنیاد، مؤلفه‌های مهم و تأثیرگذار در استراتژی‌های بازاریابی نوآورانه در صنعت ورزش شناسایی و بررسی شده است. به‌دنبال ارائۀ نتایج به‌دست‌آمده، پیشنهادهایی برای توسعۀ استراتژی‌های بازاریابی نوآورانه در صنعت ورزش ارائه شده است.روش: روش پژوهش حاضر، از نوع تئوری داده‌بنیاد است. برای گردآوری داده‌های مورد نیاز و شناسایی مؤلفه‌ها مربوطه، از مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق استفاده شد. چارچوب کلی مدل، بر اساس رویکرد تئوری داده‌بنیاد با رهیافت ساخت‌گرایانه چارمز (۲۰۱۴) بود. جامعه آماری پژوهش، مدیران ارشد ورزشی، تولیدکنندگان محصولات ورزشی و کارشناسان حوزۀ صنعت ورزش و اساتید رشتۀ مدیریت ورزشی در نظر گرفته شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و به‌شیوۀ نمونه‌گیری متوالی بود (۱۵ نفر). برای بررسی کیفیت و اعتباربخشی به نتایج کیفی، از معیارهای ارزشیابی لینکلن و گوبا (۱۹۸۵) شامل معیارهای اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری، اعتمادپذیری و تأییدپذیری استفاده شد. کدگذاری مصاحبه‌ها با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا انجام شد. در تحقیق حاضر برای محاسبۀ پایایی بازآزمون، از بین مصاحبه‌های انجام شده، به‌صورت تصادفی ۳ مصاحبه انتخاب و هر یک از آن‏ها دو بار در فاصلۀ زمانی 30 روزه (یک ماه) توسط پژوهشگر کدگذاری شد. میزان پایایی 89/0 به‌دست آمد که مورد تأیید و قابل قبول بود.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که عوامل مؤثر بر استراتژی‌های بازاریابی نوآورانه در صنعت ورزش عبارت‌اند از: ۱. فرصت‌گرایی و ارزشمندی که چهار شاخص ارزش‌آفرینی، توسعۀ بازار نوآورانه، کشف بازار نوآورانه و فرصت‌طلبی را شامل می‌شود؛ ۲. متغیرهای بازاریابی که چهار شاخص محصول/ ارتقای محصول، ترفیع نوآورانه، قیمت‌گذاری و توزیع نوآورانۀ محصول را شامل می‌شود؛ ۳. تمرکز بر مشتری که سه شاخص رضایت مشتری، مشتری‌مداری و کانال‌های نوآورانه را پوشش می‌دهد؛ ۴. بازاریابی یکپارچه که دو شاخص تمرکز بر بازار و نفوذ بازاریابی را دربرمی‌گیرد؛ ۵. جایگاه منحصربه‌فرد که دو شاخص کیفیت‌مداری و تغییر و اصلاح را شامل می‌شود؛ ۶. تصویر ذهنی مثبت که دو شاخص شبکه‌سازی و خوش‌نامی در بازار را پوشش می‌دهد؛ ۷. استراتژی و برنامه‌ریزی بازاریابی که از دو شاخص برنامه‌ریزی بازاریابی و راهبرد بازاریابی تشکیل شده است؛ ۸. تحقیقات بازار نوآورانه که دو شاخص منبع تحقیق نوآورانه و تحلیل بازار نوآورانه را دربرمی‌گیرد.نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش دانش و بینش جدیدی را در خصوص توسعۀ استراتژی‌های بازاریابی نوآورانه در صنعت ورزش ارائه می‌دهد. به‌طور مشخص، دو عامل «فرصت‌گرایی و ارزش‌آفرینی» و «تمرکز بر مشتری»، به‌عنوان عوامل کلیدی و تأثیرگذار بر استراتژی‌های بازاریابی نوآورانه در صنعت ورزش شناسایی شدند که در ادبیات گذشته کمتر به آن‌ها توجه شده است. نتایج این مطالعه، به توسعۀ رویکردهای مؤثرتر در زمینۀ استراتژی‌های بازاریابی نوآورانه در صنعت ورزش کمک می‌کند.