فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: شرایط خشکسالی ممکن است، از متوسط تا شدید و با مدت زمان متفاوت، متغیر باشد؛‌ این تغییرات به نظارت مداوم و عملیاتی نیاز دارد. هرچه خشکسالی بیشتر طول بکشد، در پوشش گیاهی و منابع آبی تأثیر بیشتری می‌گذارد و خشکسالی تشدید می‌شود؛ درنتیجه، ممکن است خدمات به انسان‌ها را محدود کند و سیستم‌های طبیعی را تغییر دهد. از جمله تأثیرات خشکسالی، تخریب زیستگاه حیات‌وحش، کاهش کیفیت آب و کاهش دسترسی به منابع آب است. پایش خشکسالی برای محققان، مدیران و تصمیم‌گیرندگان، ‌به‌منظور شناسایی مناطق آسیب‌پذیر، ضروری است و نتایج آن با هدف کاهش پیامدهای خشکسالی به‌کار می‌رود.مواد و روش‌ها: در این مطالعه تلاش شده است، با استفاده از تصاویر مادون‌قرمز سنجندة Suomi NPP دریافتی از سایتearth data.nasa.gov و بهره‌گیری از شاخص‌هایNDVI ، VCI،  TCIو  VHIوضعیت خشکسالی پوشش گیاهی در ایران بررسی شود. دورة مورد مطالعه 2021-2013، اول آوریل تا انتهای جولای (هفتة 13 تا 26 میلادی)، به‌صورت میانگین هفتگی است. میانگین ماهیانة شاخص استاندارد بارش (SPI) در ایران با استفاده از داده‌های بارش روزانة 143 ایستگاه سینوپتیک به‌دست آمد. سپس ضریب همبستگی (SPI) با هریک از شاخص‌های VHI، TCI، VCI و NDVI محاسبه شد. در تصاویر مادون‌قرمز، باندهای M دارای قدرت تفکیک 750 و باندهای I برابر با 375 متر است.نتایج و بحث: براساس داده‌های بارش ثبت‌شده در ایستگاه‌های هواشناسی سینوپتیک، می‌توان گفت که عمده بارش در فصل‌های پاییز، زمستان و بهار رخ داده و سهم تابستان در بارش سالانه اندک می باشد. بنابراین سال آبی، در بیشتر مناطق ایران، به‌طور تقریبی از دهة سوم سپتامبر شروع و تا دهة دوم و سوم ژوئن هر سال ادامه دارد. در منطقة مورد مطالعه، بهترین پایة زمانی برای پایش و برآورد آن از اول آوریل تا اواخر ژوئن  است. در فصل تابستان، ایران یک فصل خشک را می‌گذراند و ماه اوت خشک‌ترین ماه سال است. تغییرات زمانی و مکانی خشکسالی هریک از شاخص‌های پوشش گیاهی با یکدیگر تفاوت زیادی دارد.نتیجه: میزان هریک از شاخص‌ها در شرایطی که پوشش گیاهی در وضعیت خشکسالی قرار دارد کاهش یافته و در طبقة خشکسالی خفیف و سپس شدید قرار می‌گیرد. بدین ترتیب، طی سال‌هایی که خشکسالی رخ داده است، مقدار شاخص‌ها از ماه آوریل روند نزولی دارد و در ژوئن و جولای، شاخص‌ها به‌سمت خشکسالی شدید میل پیدا می‌کند. براساس محاسبات، مشخص شد که مقدار شاخص استاندارد بارش در پهنة مورد مطالعه، طی ماه‌های گرم سال منفی است. این نکته بیانگر پایین‌بودن میزان بارش دریافتی درقیاس با دیگر ماه‌های سال است.