ارائه مدل انصاف درک شده از قیمتگذاری پویا (رویکرد فراترکیب)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
3 استاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
doi
10.22059/jibm.2024.369202.4718چکیده
هدف: فقدان انصاف ادراک شده از قیمت، پیامدهای مختلف مخربی همچون، بیاعتمادی به فروشنده و قیمتهای موجود، کاهش تقاضا، کاهش رضایت مشتریان، تبلیغات منفی توسط مشتریان در خصوص شرکت، از دست دادن وفاداری مشتریان به شرکت یا برند، شکایت از شرکت، عدم تمایل به خرید مجدد را به همراه دارد. با توجه به تمامی پیامدهای مخرب اشاره شده، طراحی مدل انصاف درک شده از قیمتگذاری پویا لازم و ضروری است. بیانصافی درکشده از قیمتگذاری پویا، پیامدهای مخربی برای شرکت بههمراه دارد که وجود یک مدل کاربردی در این حوزه، میتواند باعث کاهش این پیامدها شود. هدف از پژوهش حاضر، ارائه مدل انصاف درک شده از قیمتگذاری پویا با رویکرد فراترکیب است.روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از منظر گردآوری دادهها توصیفی و از منظر رویکرد کیفی است. روش این پژوهش، کیفی فراترکیب است. مراحل فراترکیب عبارتاند از: جستوجو، ارزیابی، ترکیب، بیان و تفسیر جزئی هر دو گروه پژوهشهای کمی و کیفی. فراترکیب با روشهای مختلف انجام میشود که در پژوهش حاضر از مدل هفتمرحلهای سندلوسکی و بارسو استفاده شده است. ابزار گردآوری دادهها، اسناد و مدارک گذشته از بین ۳۳ مقاله بوده است. شیوۀ تحلیل دادهها تحلیل محتوا است.یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که پیشرانهای مؤثر بر انصاف درک شده از قیمتگذاری پویا، در سه مقوله قرار میگیرد: عوامل مرتبط با مشتری (ویژگیهای جمعیتشناختی، دانش قیمتی، انتظار قیمتی، تجربۀ مصرفی و رفتاری، آشنایی با قیمتگذاری پویا)، عوامل مرتبط با شرکت (شفافیت قیمتگذاری، ارتباط با مشتریان، اعتماد) و عوامل مرتبط با بازار (جایگاه قیمت، پراکندگی قیمت). پیشرانها به مجموعه عواملی گفته میشود که بر انصاف درک شده از قیمتگذاری پویا اثر میگذارند. پیشرانها عوامل مختلفی را پوشش میدهند. انصاف درک شده از قیمتگذاری پویا، دو بُعد انصاف عاطفی و انصاف شناختی را دربرمیگیرد. مشتریانی که انتظار قیمتهای پایین داشته باشند، به افزایش قیمتها حس سوءظن و بیعدالتی خواهند داشت. اقدامات شرکتها برای آگاهیدادن به مشتریان درخصوص دلایل افزایش قیمت، زمان تغییر قیمتها، اقدامات مشابه در ادوار گذشته، در درک صحیح مشتریان از تغییر در قیمتها تأثیر بسزایی دارد و باعث احساس بیانصافی در آنها نخواهد شد. پیامدهای انصاف درک شده از قیمتگذاری پویا در دو مقوله پیامدهای مثبت (رضایتمندی مشتریان، وفاداری مشتریان، قصد خرید مجدد) و پیامدهای منفی (احساسات منفی، رفتارهای منفی و تبلیغات منفی توسط مشتریان) دستهبندی شدهاند.نتیجهگیری: هر تفاوت قیمت باید دلیل منطقی داشته باشد و بهعنوان ابزار تقسیمبندی استفاده شود. هر سیاست قیمتگذاری بر قصد خرید مصرفکنندگان اثرگذار است؛ ولی سیاستهای اتخاذ شده نباید به ادراک انصاف درک شده مشتری آسیب برساند. مجموعه پیشرانهای شناسایی شده بر انصاف درک شده از قیمتگذاری پویا، در تصمیمگیری برای قیمتگذاری کالاهای یکسان در شرایط متفاوت، مبنایی برای مسئولان قیمتگذاری در شرکتها است.