از «دیگری» میترسم؛ بارقههای شهروندی فرهنگی در داستان نوجوان ایران
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی و استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان رشت، ایران
doi
10.22099/jcls.2022.43536.1926چکیده
مرزهای شهروندی در جهان معاصر گسترش یافته است و شهروندی فرهنگی باتوجهبه تنوع فرهنگی، بر حقوق طیف گستردهتری از انسانها تأکید میکند و تعامل با «دیگری»، همدلی فرهنگی و کنشگری اجتماعی را در مرکز توجه قرار میدهد. آموزش شهروندی برای نوجوانان که میل به کنشگری و گفتوشنود بینافرهنگی دارند، اهمیتی ویژه دارد و داستان نوجوان میتواند چالشهای شهروندی فرهنگی را بازتاب دهد. هدف از این پژوهش جستوجوی مؤلفههای شهروندی فرهنگی در داستان نوجوان ایرانی است. محیط زیست، قومیت/ نژاد و مهاجرت بهعنوان «دیگری» به حاشیه راندهشده مؤلفههایی هستند که از دریچهی آنها به داستان نوجوان ایرانی نگریستهام. همیاری و سوژگی کنشگرانه از بحثهای مهم در شهروندی فرهنگی هستند که در پرداختن به همهی مؤلفهها آنها را در نظر داشتهام. مفهومهای شهروندی فرهنگی در بافت ادبیات چندفرهنگی مجال بالیدن مییابند. از یافتهها چنین برمیآید که شهروندی فرهنگی بهطور ویژه دغدغهی رمان نوجوان ایرانی نبوده است و ادبیات نوجوان ایران در بازنمایی تفاوتهای فرهنگی و ارجنهادن به آنها در عین داشتن ظرفیت بسیار، بهقدر کافی توانمند نشده است.