کاربرد داده‌های ماهوارة سنتینل‌ـ 2 در تدقیق تغییرات پوشش اراضی در محدودة بستر تالاب انزلی

نویسندگان

1 مربی گروه پژوهشی محیط‌زیست طبیعی، پژوهشکدة محیط‌زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

2 استادیارگروه پژوهشی محیط‌زیست طبیعی، پژوهشکدة محیط‌زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

3 کارشناس پژوهش، گروه پژوهشی محیط‌زیست طبیعی، پژوهشکدة محیط‌زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

4 استادیار گروه پژوهشی فراوری پسماند، پژوهشکدة محیط‌زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

5 کارشناس پژوهش، گروه پژوهشی محیط‌زیست طبیعی، پژوهشکدة محیط‌زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

doi
10.48308/gisj.2022.102888
چکیده

تالاب‌ها به‌منزلة جزء اساسی اکوسیستم جهانی در پیشگیری یا کاهش شدت سیل، تغذیة سفره‌های آب زیرزمینی و فراهم‌آوردن زیستگاه منحصربه‌فرد برای گیاهان و جانوران و دیگر خدمات و سودمندی‌ها، از عناصر اصلی استراتژی حفاظت منطقه‌ای‌اند. تالاب بین‌المللی انزلی در استان گیلان یکی از ده تالاب ارزشمند جهان است که به‌لحاظ تغییرات ساختاری حاصل از فرایندهای انسان‌ساخت، دچار تغییرات زیادی در کاربری اراضی و پوشش گیاهی شده و ماهیت و کارکردهای اکولوژیک آن به‌خطر افتاده است. هدف این مطالعه بررسی کاربرد داده‌های سنجش ‌از دور در نقشه‌سازی تغییرات الگوی فضایی سیمای ‌سرزمین، به‌کمک نمونه‌برداری زمینی در سطح بستر تالاب و تجزیه‌وتحلیل تغییرات انسجام سرزمینی براساس متریک‌های سیمای ‌سرزمین است. ابتدا داده‌های ماهواره‌ای بررسی شد و ازطریق طبقه‌بندی تصاویر سنتینل‌ـ 2، متعلق به سال‌های 2016 تا 2020 با نقاط نمونه‌برداری زمینی، نقشة کلاس‌های پوشش اراضی در هفت طبقة کشاورزی، بایر، نیزار، جنگل، مرتع، پهنة آبی و شهری، برای نقشه‌سازی و تجزیه‌وتحلیل متریک‌های سیمای ‌سرزمین، پدید آمد. پس‌از استخراج متریک‌های‌ سیمای‌ سرزمین در سطح کلاس و سیمای ‌سرزمین با نرم‌افزار Fragstats و تعیین متریک‌های‌ مناسب طبق روش PCA، با نرم‌افزارهای R و Canoco، متریک‌های‌ LPI، LSI، ENN_MN، CA، TE، NP، SHAPE_MN، PARA_MN، IJI، AREA_MN به‌منزلة متریک‌های‌ کاربردی برای تحلیل بهتر منطقه، انتخاب شدند‌. آنالیز متریک‌ها‌ بیانگر آن است که به‌طور کلی سیمای ‌سرزمین از‌هم گسیخته‌شده‌، ازنظر شکلی، پیچیده‌تر و نامنظم‌تر و ازنظر میزان یکپارچگی عناصر ساختاری،‌ ناپیوسته‌تر شده است.