بررسی ظرفیت گونهی ادبی فانتزی در کاهش تنشهای نوجوان (برمبنای تحلیل روانشناختی رمان شاهزادهی شنلتشتکی)
نویسندگان
1 گروه ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق.
doi
10.22099/jcls.2022.42041.1900چکیده
هدف این پژوهش، واکاوی قابلیتهای فانتزی در بازنمایی رشد شخصیت نوجوان است. فانتزی مهمترین و پُرکششترین گونهی ادبی کودک و نوجوان، ظرفیتهای فراوانی برای بازنمایی و بازسازی روان نوجوان دارد. فانتزی قادر است ناخودآگاه شخص را در ساحتی خیالی بازنمایی کند. به این طریق اضطرابها و هراسهای واپسزدهشده، در شکلی نمادین جلوه میکنند. در این پژوهش به روش تحلیل محتوای قیاسی، فرایند رشد شخصیت نوجوان و دستیابی او به اعتمادبهنفس بررسی شده است. بدینمنظور ضمن تحلیل ماهیت ناخودآگاه فروید، از نظریهی «عقدهی حقارت» آلفرد آدلر استفاده شده است. رمان شاهزادهی شنلتشتکی اثر مهدی رجبی دغدغههای یک نوجوان را بازگو میکند. او که از لکنت زبان رنج میبرد و از طرف همسالان تحقیر شده است، بهمرور منزوی میشود. جبران عقدهی حقارت، او را به مسیرِ بازیابی اعتمادبهنفس رهنمون میسازد. نوجوان در سفری خیالی با موانعی مواجه میشود و با هیولاهای ترسناک مبارزه میکند. هریک از عناصر وحشتآور دنیای فانتزی نماد یکی از ترسهای اوست. در راه چیرگی بر ترسها، کودک میآموزد که باید بدون گریز از ماهیت خویش، از نیروهای نهفته در درون خود یاری جوید. شنلتشتکی که در این رمان، نماد لکنت زبان اوست یکی از مهمترین ابزارهای جادویی یاریگر او در این راه است. شمشیر جادویی ابزار دیگری است که سلاح او در این رویارویی است. شمشیری که در اصل وسیلهی بازی دوران کودکی او بوده و نماد نیروی سالم و چابک درونی اوست. سرانجام با پیروزی بر هیولاها، ترسها را بهسویی مینهد و خویشتنِ نیرومند و پُرنشاط خود را بازیابی میکند.