ارائه الگوی بازاریابی اجتماعی جهت کسب مزیت رقابتی پایدار در شرکتهای دانشبنیان
نویسندگان
1 کارشناس ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.22059/jibm.2024.360903.4601چکیده
هدف: در اقتصاد دانشبنیان کنونی، شرکتهای کوچک و متوسط مبتنی بر دانش، در توسعۀ اقتصادی و اجتماعی کشورها نقش اساسی ایفا میکنند. در این راستا، دولتها میکوشند تا با پشتیبانی لازم، زمینه را برای رشد چنین شرکتهایی فراهم کنند؛ اما در این میان، شدت رقابت بسیار زیاد در این حوزه، مسئلۀ اساسی بهشمار میرود. از این رو پژوهش حاضر با هدف ارائۀ الگوی بازاریابی اجتماعی، برای کسب مزیت رقابتی پایدار در شرکتهای دانشبنیان انجام شد. روش: این پژوهش از منظر هدف، کاربردی ـ توسعهای، از منظر روش گردآوری دادهها، توصیفی و از منظر ماهیت دادهها، پژوهشی آمیخته است. جامعۀ آماری بخش کیفی، مدیران شرکتهای دانشبنیان بود. این افراد با روش هدفمند انتخاب شدند و با ۱۷ نفر اشباع نظری حاصل شد. جامعۀ آماری بخش کمّی نیز، مدیران و کارشناسان شرکتهای دانشبنیان بود که حجم نمونه با قاعدۀ تحلیل توان کوهن و نرمافزار جیپاور ۱۱۳ نفر برآورد شد و با روش خوشهای – تصادفی نمونهگیری صورت گرفت. ابزار گردآوری دادهها در بخش کیفی، مصاحبۀ نیمهساختاریافته و در بخش کمّی، پرسشنامه محققساخته بود. برای تحلیل مصاحبههای تخصصی، از روش تحلیل کیفی مضمون استفاده شد. دادههای بخش کمّی نیز با روش حداقل مربعات جزئی تحلیل شد. تجزیهوتحلیل دادهها با نرمافزار مکسکیودا و اسمارت پیالاس انجام گرفت. برای بررسی اعتبار بخش کیفی، از روش هولستی (درصد توافق مشاهده شده) استفاده شد. میزان توافق دوکدگذار در این روش 633/0 بهدست آمد که از 6/0 بیشتر بود؛ بر این اساس میتوان گفت که تحلیل کیفی از اعتبار کافی برخوردار است. برای سنجش اعتبار پرسشنامه، از روایی محتوا (نظرخواهی از خبرگان) استفاده شد و اعتبار آن به تأیید رسید. همچنین آلفای کرونباخ کلی پرسشنامه در یک مطالعه مقدماتی 816/0 بهدست آمد. پس از توزیع پرسشنامه بین نمونۀ منتخب، روایی پرسشنامه با سه روش روایی سازه (مدل بیرونی)، روایی همگرا (AVE) و روایی واگرا بررسی شد. مقدار AVE برای تمامی متغیرها بزرگتر از 5/0 بود. برای محاسبۀ پایایی نیز پایایی ترکیبی (CR) و ضریب آلفای کرونباخ هر یک از عوامل محاسبه شده بزرگتر از 7/0 گزارش شد. یافتهها: در مرحله کدگذاری باز ۲۸۳ کد شناسایی شد. در نهایت از طریق کدگذاری محوری، به ۵ مضمون فراگیر، ۱۱ مضمون سازماندهنده و ۵۱ مضمون پایه دست یافتیم. نتیجهگیری: نتایج پژوهش نشان داد که آمیزۀ بازاریابی اجتماعی، مشتریمحوری و بازاریابی، بر مسئولیت قانونی و اخلاقی شرکت تأثیر میگذارد. مسئولیت قانونی و اخلاقی، خود استراتژی بازاریابی اجتماعی را شکل میدهند و بر عملکرد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی شرکت اثر میگذارند. در نهایت، انتظار میرود که عملکرد پایداری شرکتهای دانشبنیان، به کسب مزیت رقابتی در شرکتهای دانشبنیان منجر شود. در این مطالعه شاخص GOF مقدار 616/0 بهدست آمد که از 36/0 بزرگتر است. همچنین شاخص RMS_theta به میزان 101/0 بهدست آمد که از 12/0 کمتر است. شاخص SRMR نیز 05/0 محاسبه شد که از 08/0 کمتر است؛ بنابراین برازش مدل مطلوب است.