خوانشی از رمان نوجوان هستی براساس رویکرد بوم‌فمینیسم

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22099/jcls.2021.39462.1856
چکیده

بوم‌نقد رویکردی جدید در مطالعات ادبی است که باتوجه‌به افزایش دغدغه‌های زیست‌محیطی در چند دهه‌ی اخیر در پی آن است تا میان ادبیات و محیط‌زیست پیوند برقرار نماید. اکوفمینیسم یا بوم‌فمینسیم نیز، شاخه‌ای از بوم‌نقد است که در پی اثبات این ادعاست که فرهنگ مردمحور در طول تاریخ به‌صورت توأمان به زن و طبیعت آسیب‌های جبران‌ناپذیری وارد کرده است. استدلال اصلی اکوفمینیست‌ها آن است که سرکوب مردسالارانه، با عناوین سود و پیشرفت، طبیعت را از بین می‌برد. این مقاله به روش تحلیل محتوا و با رویکرد توصیفی‌تحلیلی، بر آن است تا رمان هستی از فرهاد حسن‌زاده را از منظر اکوفمینسیم، بررسی کند و عناصر این دیدگاه را در اثر یادشده، پیش چشم بیاورد. قهرمان این اثر دختر نوجوانی است که در بحبوحه‌ی روزهای آغازین جنگ به‌همراه خانواده، مجبور به ترک شهر و دیار می‌شود. در این رمان شواهد و تصاویر بسیاری وجود دارد که نشان‌دهنده‌ی آسیب‌های جنگ تحمیلی به زنان و طبیعت است. از سوی دیگر قرائن متعددی نیز به چشم می‌آید که نشانگر وجه حمایتگری زنان از طبیعت و طبیعت از زنان است. این شواهد رابطه‌ی بین زنان، طبیعت و محیط‌زیست و نیز رابطه‌ی بین مردان، فرهنگ و جنگ را تأیید می‌کند.