تحلیل ساختار روایی داستان بازنویسیشدهی«کیمیای عشق»
نویسندگان
1 استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
doi
10.22099/jcls.2022.41095.1888چکیده
مولانا در طرح کتاب مثنوی معنوی برای بیان اندیشههای خود از حکایتپردازی که زبان بیان هنری اخلاقیات است، استفاده کرده و از آن برای زمینهسازی آموزش عبرت و حکمت بهخوبی بهره برده است؛ بهگونهای که این اثر در میان سایر آثار وی از نظر داستاننویسی در جایگاه ویژهای قرار دارد. این اثر افزونبر استفادهی مخاطبان بزرگسال، گروههای سنی کودک و نوجوان نیز به آن توجه دارند؛ بهگونهای که تاکنون داستانهای متعدد آن برای بهرهگیری این گروههای سنی بازنویسی شده است که نشان از اهمیت بالای این اثر برای همگان دارد. یکی از داستانهای بازنویسیشدهی مثنوی، داستان «پادشاه و کنیزک» است که با نام «کیمیای عشق» برای نوجوانان نگارش یافته است. در پژوهش حاضر در نظر است بر پایهی منابع کتابخانهای و بهروش توصیفیتحلیلی، ساختار روایی داستان گفتهشده در سه سطح: روایی و نظام روایی، پیرفتها و پیرنگ بررسی شود. حاصل این بررسی نشان میدهد که در نظام روایی این داستان، پیوسته در فرایند گذر از وضعیتی نامتعادل به وضعیتی سامانیافته، شاهد شکلگیری کنشی جدید هستیم که سعی میکند با تداخل در کنش کنشگران، منظر جدیدی در مسیر روایتِ اصلی باز کند. متن روایی داستان، از سه پیرفت و شانزده گزارهی روایی تشکیل شده و از نظر طرح نیز پیرنگ طبیعی دارد، بهگونهای که عناصر اساسی پیرنگ (گرهافکنی، کشمکش، تعلیق، بحران، نقطهی اوج و گرهگشایی) در آن به شکل بارزتر نمود یافته است.
