سرمایه سیاسی و ارتباط آن با قدرت: چارچوبی برای یکپارچه سازی حوزه سیاست

نویسندگان

1 دکترای علوم سیاسی دانشگاه شاهد و پژوهشگر همکار در دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دکترای مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه تهران و پژوهشگر همکار در دانشگاه عالی دفاع ملی

3 دکترای علوم سیاسی دانشگاه اصفهان و پژوهشگر پسادکترای دانشگاه مازندران

doi
10.22034/ksiu.2025.101.195
چکیده

هدف: هدف مقالۀ حاضر، ارائۀ مفهومی از سرمایۀ سیاسی بود که امکان یکپارچه‌سازی حوزۀ سیاسی را فراهم می‌کند و در نتیجه، با امکان تجزیه و تحلیل اینکه چگونه افراد می‌توانند از سرمایۀ اجتماعی برای دستیابی به اهداف سیاسی استفاده کنند، چارچوبی را فراهم می‌کند که در آن، مفهوم قدرت سیاسی پررنگ می‌شود. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. یافته‎ها: پژوهش پیش رو با تکیه بر اقدامات نظریه‌پردازان منابع سیاسی، درصدد است تا بین سرمایۀ سیاسی ابزاری و ساختاری تمایز قائل شود. سرمایۀ سیاسی ابزاری در دیدگاه بازیگران به عنوان منابعی تعریف می‌شود که بازیگران می‌توانند از آنها برای تأثیرگذاری بر فرایندهای شکل‌گیری سیاست و تحقق نتایج به نفع خود استفاده کنند. سرمایۀ سیاسی ساختاری در دیدگاه عمومی تعریف می‌شود و به متغیّرهای نظام سیاسی اطلاق می‌شود که امکان انباشت سرمایۀ سیاسی ابزاری و استفاده مؤثر از آن را برای بازیگران شرط می‌کند. همچنین سازوکارهای مختلف نهفته در ادبیات مربوط به سرمایۀ سیاسی در این مقاله، در صدد توضیح این موضوع است که چگونه سرمایۀ سیاسی، قدرت را تولید می‌کند. نتیجه‎گیری: مفهوم سرمایۀ سیاسی، امکان یکپارچه‌سازی حوزۀ سیاسی را فراهم می‌کند؛ تا آنجا که به عنوان تعیین‌کنندۀ قدرت در سازمانها، با تمرکز بر فعال‌سازی و بسیج آن استفاده خواهد شد. بر این اساس، مقالۀ حاضر، چارچوبی تحلیلی را توسعه می‌دهد که بر تبدیل سرمایۀ اجتماعی به سرمایۀ سیاسی پافشاری کرده تا بتواند به عرصه‌ای برای یکپارچه‌سازی عرصۀ سیاست تعیّن یابد.