تبیین قابلیت‌های‏‏ بازاریابی پویا مبتنی بر تغییرات اقلیمی: تحلیل اکتشافی از کسب‌وکارهای B2B

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

3 استاد، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

4 استاد، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.22059/jibm.2023.357925.4563
چکیده

هدف: بحران تغییرات اقلیمی، روش زندگی و نحوۀ کار انسان‌ها را تغییر داده و به یکی از اصلی‌ترین محرک‌های تهدیدکنندۀ کسب‌وکارهای B2B در کشورهای در حال توسعه تبدیل شده است. مقابله با این تهدیدهای اقلیمی، برای بقای کسب‌وکارها در بازار و در نهایت، برای بقای کرۀ زمین بسیار اهمیت دارد. قابلیت‌های بازاریابی پویا که توانایی شرکت‌ها به‌منظور ایجاد شایستگی‌های داخلی و خارجی برای رسیدگی به تغییرات محیطی تعریف می‌شود، می‌تواند به کسب‌وکارهای B2B برای پاسخ به تغییرات اقلیمی کمک کند؛ از این رو شناسایی قابلیت‌های بازاریابی پویا، برای مواجهه با این تغییرات ضروری به نظر می‌رسد. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف ارائۀ چارچوب مفهومی قابلیت‌های بازاریابی پویا، مبتنی بر تغییرات اقلیمی اجرا شده است. روش: پژوهش حاضر در دسته پژوهش‌های کیفی قرار دارد و از لحاظ هدف کاربردی محسوب می‌شود و ماهیت آن اکتشافی است. نمونۀ آماری این پژوهش را آن دسته از مدیران کسب‌وکارهای B2B تشکیل داده‌اند که کسب‌وکارشان از تغییرات اقلیمی تأثیر می‌پذیرد و سابقۀ کاری آن‌ها در کسب‌وکار مدنظر، بیش از ۳ سال است. برای گردآوری داده‌ها با ۱۲ نفر از مطلعان کلیدی که به‌روش هدفمند انتخاب شدند، به‌صورت آنلاین و با استفاده از وب‌کم، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته صورت گرفت. انتخاب نمونه‌ها تا جایی ادامه یافت که از کفایت داده‌ها اطمینان حاصل شد و اشباع داده‌ها صورت گرفت. سپس متن مصاحبه‌ها ترانویسی شد و با استفاده از نرم‌افزار اطلس و به‌روش تحلیل تماتیک استقرایی کدگذاری، تحلیل و تفسیر شدند. روش تحلیل تماتیک استقرایی روشی برای سازمان‌دهی و توصیف داده‌هاست. در پژوهش حاضر از پایایی باز آزمون برای محاسبۀ پایایی مصاحبه‌ها استفاده شد.   یافته‌ها: در این پژوهش چارچوب قابلیت‌های بازاریابی پویا مبتنی بر تغییرات اقلیمی با ۱۰۹ کد پایه و ۸ مضمون فرعی و ۳ مضمون اصلی تبیین شد. مضمون‌های اصلی عبارت‌اند از: مدیریت توسعۀ محصول، مدیریت زنجیرۀ تأمین و مدیریت ارتباط با مشتری مبتنی بر تغییرات اقلیمی. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که کسب‌وکارهای B2B در یک محیط پویا، متأثر از تغییرات اقلیمی با افزایش سواد اقلیمی و معماری محصولات و خدمات جدید مبتنی بر تغییرات اقلیمی، می‌توانند به توسعۀ محصول مبتنی بر تغییرات اقلیمی اقدام کنند و با مدیریت ریسک‌های تغییرات اقلیمی، ایجاد مسئولیت اقلیمی، افزایش کیفیت رابطۀ افقی و عمودی و با انجام اقدام‌های اقلیمی با شیوه‌ای نوین و منطبق بر تغییرات اقلیمی، به مدیریت زنجیرۀ تأمین بپردازند و با سازوکار پاسخ‌گویی و ایجاد ارتباطات قوی اقلیمی، ارتباط با مشتریان خود را مدیریت کنند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که مدیران باید درک کنند که برای مقابله با تغییرات اقلیمی، هم قابلیت‌های درونی و هم قابلیت‌های بیرونی را توسعه دهند؛ از این رو ضروری است که مدیران به طراحی یک استراتژی کلی سازمانی، برای هدایت شیوه‌های پایدار اقدام کنند تا از طریق آن، به‌وضوح اهداف استراتژیک پایدار را بیان و فضای مناسب برای انعطاف در مقابل تغییرات اقلیمی را فراهم کنند و از هم‌سویی نتایج با اهداف مطمئن شوند. همچنین، نشان دادن مسئولیت‌پذیری اجتماعی، به‌خصوص در حوزۀ محیط زیست، می‌تواند بر شهرت برند تأثیر مثبتی داشته باشد. پس بهتر است مدیران در زمینۀ مسئولیت‌های زیست‌محیطی، خود را به رعایت قوانین و قواعدی ملزم کنند تا از آن طریق، کمترین آلودگی و تخریب محیط زیست و منابع طبیعی ایجاد شود و بخش اعظم تمرکز خود را بر چگونگی انطباق و سازگاری بیشتر کسب‌وکار با تغییرات اقلیمی قرار دهند و در یک چارچوب منطبق بر محیط زیست، همگام با محدودیت‌های تغییرات اقلیمی، به تولید یا ارائه خدمت اقدام کنند.