تعیین مناسب‌ترین روش استخراج دمای سطح زمین با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست (مطالعة موردی: شهر بیرجند)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ارزیابی و آمایش، گروه محیط‌زیست، دانشگاه بیرجند

2 استادیار دانشکدة محیط‌زیست، دانشگاه بیرجند

3 استادیار دانشکدة محیط‌زیست، دانشگاه بیرجند

doi
10.48308/gisj.2023.102440
چکیده

جهان در حال گرم‌شدن است و جمعیت جهان به سکونت در شهرها روی می‌آورند. این دو حقیقت در ظاهر با هم ارتباطی ندارند اما پدیده‌ای به نام «جزیرة حرارتی شهری» این دو را به هم پیوند می‌دهد. UHI یکی از معمول‌ترین پدیده‌های اقلیم شهری است که در آن برخی مناطق شهری، به‌ویژه مراکز شهرها، چند درجه از مناطق اطراف خود گرم‌تر می‌شوند. مطالعة این پدیده و بررسی مکانیسم آن برای برنامه‌ریزی‌های شهری اهمیت بسیار زیادی دارد. در پژوهش حاضر، به‌منظور برآورد LST، از چهار الگوریتم تک‌کانالة لندست، تک‌پنجره، معادلة پلانک و معادلة انتقال تابش در محیط نرم‌افزار QGIS، در بازة زمانی 2000 و 2019 طی فصل‌های تابستان و زمستان در شهر بیرجند استفاده‌ شده و نیز اثر تغییر کاربری در جزیرة حرارتی بررسی شده است. ابتدا دمای سطح زمین در شهر بیرجند، با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست، 7 سنجندة +ETM و لندست 8، سنجندة TIRS/OLI طی سال‌های 2000 و 2019 ازطریق چهار روش‌ استخراج شد. به‌منظور بررسی توانایی کلی الگوریتم‌ها در محاسبة دمای سطح زمین، شاخص‌های آماری میانگین خطای مربعات، ضریب ناش‌ـ ساتکلیف، میانگین خطای مطلق و ضریب تعیین به‌کار رفت. نتایج نشان داد که الگوریتم تک‌کانالة لندست، در محاسبة دمای سطح زمین در شهر بیرجند، دقت بیشتری در قیاس با الگوریتم‌های دیگر دارد.