فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقش داستان در پرورش و تقویت مهارت پرسشگری کودک؛ بررسی موردی داستان حقیقت و مرد دانا علی شیروانی شیری* چکیدهیکی از مهم‌ترین و بارزترین ویژگی‏های کودکان، پرسیدن پرسش‏های بی‏شمار در زمینه‏های گوناگون است. این ویژگی کودک که ریشه در کنجکاوی و حقیقت‏جویی وی دارد، از ویژگی‏های عمومی انسان است که در دوره‌ی کودکی بیشتر نمود دارد. هدف از این مقاله، تأملی در ویژگی پرسشگری کودک و چگونگی پرورش و جهت‏دهی این توانمندی از طریق داستان است. داستان‏های کودکان محمل‏ و میدان‌گاه‏ مناسب برای پرورش قدرت خلاقیت، تفکر، اندیشه‏ورزی و همچنین تقویت و جهت‏دهی به ویژگی پرسشگری کودک است. این تحقیق با رویکردی کیفی و با بررسی اسناد به گردآوری داده‏ها پرداخته است. مورد مطالعه در این پژوهش، داستان حقیقت و مرد دانا از بهرام بیضایی (1351) است که از این زاویه تحلیل می‌شود. یافته‏ها نشان می‏دهد که برخی از داستان‏های کودکان با خلق شکل و تجربه‏ای از زندگی، کودک را در معرض مجموعه‏ای از فرصت‏ها و موقعیت‏های هرچند ساختگی، اما به‌دقت طراحی‏شده قرار می‏دهند و برخی دیگر با دعوت از کودک به مشارکت در خلق معنای داستان، وی را پرسشگرانه و به‌طور فعال و مشارکت‏جویانه وارد فرایند خلق داستان می‏کنند و از این معناها نزد کودک تمرکززدایی می کنند. افزون‌بر این، نوع شخصیت‏پردازی‏ها، زاویه دید، وقایع و رخدادها، شیوه‌ی جلوه‏گری درون‌مایه، پی‏رنگ و... می‏تواند در ایجاد چالش ذهنی و ترغیب کودک به پرسشگری و دعوت از وی به مشارکت‏ فعالانه در فرایند ساخت معنا در داستان یا مشایعت منفعلانه‌ی او مؤثر باشد.  * استادیار گروه آموزشی علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان ali_shiravani@cfu.ac.irتاریخ دریافت مقاله: 16/10/99              تاریخ پذیرش مقاله: 26/4/1400