تبیین بیانات نوروزی مقام معظم رهبری و ارائه مدل نظری در تحقق اقتصاد دانش بنیان با استفاده از روش تحقیق کیفی داده ‌بنیاد

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیات علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی شاهرود

2 استادیار و عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

3 استادیار و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)

doi
10.22084/rjir.2022.26426.3501
چکیده

هدف: مسئله تولید و اشتغال از جملۀ مهمترین مسائل مورد تاکید مقام معظم رهبری در سال‎های اخیر در ترسیم شعار راهبردی سال است. در همین راستا نیز «تولید؛ دانش‌بنیان، اشتغال‌آفرین» شعار راهبردی بود که توسط ایشان به‌مناسبت آغاز سال ۱۴۰۱، مطرح گردید. در این بین اقتصاد دانش‎بنیان نقشی محوری در بیانات ایشان دارد. لذا این مقاله در صدد است تا ضمن تبیین بیانات مقام معظم رهبری دربارۀ شعار سال، مدل نظری ایشان را دربارۀ اقتصاد دانش بنیان ترسیم نماید. سوال اصلی این پژوهش این است که چه مدل نظری از بیانات نوروزی مقام معظم رهبری دربارۀ اقتصاد دانش بنیان استخراج می­شود. روش‌شناسی پژوهش: برای پاسخ به پرسش مذکور از روش تحقیق کیفی داده بنیاد استفاده شده است. یافته‎ها: در مجموع، 20 مقولۀ اصلی از بیانات مقام معظم رهبری دربارۀ اقتصاد دانش بنیان استخراج گردید که در قالب یک مدل نظری متشکل از علل مؤثر، متغیرهای زمینه‎ای و بازدارنده و پیامدها در تحقق اقتصاد دانش بنیان تبیین گردید. نتیجه‎گیری: نتایج حاکی از آن بود که نقش‎آفرینی مردم، سیاست نظام قرار گرفتن و حمایت­های قوای سه‌گانه، از جملۀ مهمترین علل مؤثر در تحقق اقتصاد دانش بنیان، و ایجاد اشتغال، افزایش بهره‎وری، افزایش تولید، عدالت اقتصادی و امنیت اقتصادی نیز از جملۀ مهمترین نتایج و پیامدهای تحقق اقتصاد دانش بنیان در مدل نظری مستخرج از بیانات مقام معظم رهبری می‎باشد.