ارائه الگوی ضد بازاریابی جهت پیشگیری از رفتارهای مجرمانه در فضای کسبوکارهای آنلاین و دیجیتالی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
10.22059/jibm.2023.358107.4564چکیده
هدف: امروزه توسعۀ فضای دیجیتال در اغلب حوزههای کسبوکار، باعث افزایش اَعمال فریبنده و رفتارهای غیرمتعارف شده است. در این راستا، با توسعۀ فضای دیجیتال، کانالهای نامتعارفی همراه با خطرهای جانی، مالی و رفتاری گریبانگیر افراد و کسبوکارها شده است. همانطور که بهراحتی میتوان درک کرد، امروزه فضای دیجیتال، برای بازاریابی بستر مهمی شناخته میشود؛ بهطوری که بدون آن، بازاریابی با چالشهای فراوانی روبهرو میشود. از سوی دیگر، وجود این فضای وسیع، جا را برای برخی افراد سودجو باز کرده است و در عمل، از این فضا برای کلاهبرداری و رویههای غیراخلاقی در کسبوکار استفاده میکنند. به همین دلیل، برای جلوگیری از رفتار مجرمانه در حوزه بازاریابی، این پژوهش تلاش کرده است تا یک مدل ضدبازاریابی، برای پیشگیری از رفتارهای مجرمانه، در فضای کسبوکارهای آنلاین و دیجیتالی ارائه کند که در کانون توجه پژوهشگران قرار نگرفته است؛ از این رو مطالعه حاضر میتواند خلأهای موجود را برطرف کند و در این زمینه راهکارهای عملی زمینه ارائه دهد. روش: این پژوهش از انواع مطالعات کیفی، کاربردی و اکتشافی است. جامعه آماری پژوهش، متخصصان و صاحبنظران حوزه بازاریابی، بهویژه بازاریابی دیجیتال و نیز، صاحبان کسبوکارهای آنلاین معتبر بودند. بهمنظور جمعآوری دادهها و اطلاعات مرتبط و دقیق، تلاش شد تا از شاخصهایی برای انتخاب نمونه استفاده شود که متخصصان ارتباط نزدیکتر و تجربه کافی با موضوع مورد بررسی داشته باشند. همچنین، گردآوری اطلاعات با استفاده از نمونهگیری هدفمند و مصاحبههای نیمهساختاریافته انجام شد. شایان ذکر است که در این پژوهش، از نظرهای ۱۶ خبره برای شناسایی عوامل و مطالب مرتبط با موضوع پژوهش استفاده شده است. از سوی دیگر، این پژوهش با رویکرد نظریۀ دادهبنیاد، به شناسایی مقولههای اثرگذار بر موضوع پژوهش اقدام کرده است. یافتهها: با توجه به محتویات بهدستآمده در بخش مصاحبه، تعداد ۲۳۸ کد اولیه، تعداد ۱۰۶ کد ثانویه و تعداد ۲۶ مقوله فرعی، برای ۶ مقوله اصلی، یعنی مقولههای علّی، عوامل مداخلهگر، عوامل زمینهای، پدیدۀ محوری، راهبردها و پیامدها شناسایی شده است. درنهایت، بهکمک نرمافزار اطلس تی، مدل ضدبازاریابی برای پیشگیری از رفتارهای مجرمانه در محیط کسبوکار آنلاین استخراج شد. نتیجهگیری: بر اساس یافتهها میتوان بیان کرد که ارائه الگوی ضد بازاریابی در جهت پیشگیری از رفتارهای مجرمانه در کسبوکارهای آنلاین و دیجیتالی، یک مدل اولیه در این زمینه است که پژوهشگران در مطالعات قبلی به آن توجه نکردهاند و به بهبود ادبیات موضوعی کمک میکند. درنهایت، شناسایی مدل ضدبازاریابی برای جلوگیری از رفتارهای مجرمانه در فضای کسبوکار آنلاین و دیجیتالی، پیامدهای مهم متفاوت و مثبتی ارائه کرد که با محتوای مصاحبهها مشخص شدند. این پیامدها شامل منع رفتارهای مجرمانه، تقویت بازاریابی دیجیتال، ترویج آنلاین معنویت اخلاقی، تقویت قانونمداری کسب آنلاین، تقویت فرهنگ محیط آنلاین و تقویت جامعه دیجیتالی است. از سوی دیگر، یافتههای مطالعۀ حاضر پیشنهادهایی را برای پیشگیری از رفتارهای مجرمانه در فضای کسبوکار آنلاین و دیجیتالی ارائه میدهد.