فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی کارکردهای نظریه‌ی اسکوپوس در ترجمه‌ی ادبیات کودک و نوجوان (مطالعه‌ی موردی ترجمه‌های فارسی قصص الحیوان فی القرآن الکریم نوشته احمد بهجت) مصطفی مهدوی‌آرا*سیدمهدی نوری کیذقانی** چکیدهنقطه‌ی مقابل نظریه‌های مبدأگرایی همچون حلقه‌ی بلاغت‌گرایان لهستانی، نظریه‌ی اسکوپوس قرار دارد و محور این نظریه بر این اصل استوار است که هدفمندی، شاخص اصلی موفقیت مترجم در فرایند ترجمه است و کارکرد ترجمه کاملاً بستگی به سطح دانش، انتظارات و هنجارهای خوانندگان هدف دارد. در این جستار برآنیم تا میزان کارایی این نظریه را در ترجمه‌ی ادبیات کودک و نوجوان بررسی کرده و با رویکرد انتقادی بر مبنای این نظریه، ترجمه‌های فارسی قصص‌الحیوان فی القرآن‌الکریم را بررسی کنیم. این مجموعه‌ی داستانی را احمد بهجت، نویسنده‌ی معاصر مصری نوشته است. استفاده از تکنیک‌های روایی زیبا و جذاب در این مجموعه‌ی داستانی باعث شده که این کتاب با توجه و اقبال بسیاری از مترجمان و خوانندگان فارسی‌زبان مواجه شود. این مجموعه را مترجمانی چون مجتبی رحماندوست، محمدحسین حسینی، لطیف راشدی و علی چراغی و...  بارها به فارسی ترجمه کرده‌اند. جستار حاضر درصدد است میزان هدفمندی این مترجمان را در ترجمه‌ی اثر مدّنظر برای مخاطبان کودک و نوجوان بررسی کند. نگارندگان در این نوشتار کوشیده‌اند با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی، دو ترجمه‌ی رحماندوست و حسینی را در پرتو نظریه‌ی اسکوپوس به‌صورت تطبیقینقد و میزان موفقیت هر یک را در ترجمه‌ی هدفمند این اثر واکاوی نمایند. نتایج این جستار نشان می‌دهد که برخی ابهامات موجود در متن ترجمه‌شده طبق نظریه‌ی اسکوپوس نشان از این دارد که مترجمان گاه از مخاطب‌محوری و هدفمندی ترجمه غفلت کرده‌اند؛ در نتیجه انسجام داخلی متن و میزان هماهنگی آن با متن مبدأ از بین رفته است. ابهامات موجود گاه به‌دلیل تقید بیش‌ازحد به متن و گاه نشناختن سطح دانش مخاطبان کودک و نوجوان بوده است.واژه‌های کلیدی: ترجمه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، قصه‌های قرآنی، کارکردها، نظریه‌ی اسکوپوس. * استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری  m.mahdavi@hsu.ac.ir (نویسنده‌ی مسئول)** استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری sm.nori@hsu.ac.irتاریخ دریافت مقاله: 4/8/1399            تاریخ پذیرش مقاله: 23/4/1400